Column

Luisteren naar stakkers en fouterikken

Om de energietransitie op stoom te houden, moet er een einde komen aan de manier waarop iedereen die kanttekeningen plaatst of kritiek heeft, wordt afgeserveerd. Als er íéts contraproductief is, is dat het wel.

Hoewel het de vraag is of iemand überhaupt principieel tegen de overgang van fossiele naar hernieuwbare energie kan zijn, meld ik toch maar even dat ik vóór ben. Zo’n verklaring is tegenwoordig namelijk nodig als je het wilt hebben over de kritiek die er op de concrete uitwerking van de transitie is. Wie niet direct duidelijk maakt dat hij of zij aan de goede kant staat, heeft al snel een probleem.

Met de energietransitie rechtstreeks gekoppeld aan klimaatverandering, die op zijn beurt weer een-op-een aan de ondergang van de aarde is geklonken, worden protesten tegen bijvoorbeeld een windturbinepark al snel gezien als nagel aan de doodskist der mensheid. Tot ziens nuance, hallo polarisatie. En staat Licht eenmaal tegenover Duisternis, dan bevordert dat het debat niet, om het voorzichtig te zeggen.

Wat ook niet helpt, is onder het mom van objectiviteit gekleurde informatie over windenergie geven en vervolgens klachten daarover niet serieus nemen. Dat is waarvan de Nederlandse Vereniging Omwonenden Windturbines (NLVOW) en het Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) de SER beschuldigden. Of beter gezegd, de SER-commissie Borging Energieakkoord onder leiding van Ed Nijpels.

Afgelopen week boekten beide criticasters een flinke overwinning. De nationale ombudsman stelde ze in het gelijk. Bij het verstrekken van de informatie heeft de raad steken laten vallen, maar de ombudsman verwijt het adviescollege vooral dat het niet goed is omgegaan met de klachten daarover: “De onderzochte gedraging van de SER is niet behoorlijk.” Onbehoorlijk gedrag, dat zie je vaker als het over de energietransitie gaat.

Zélfs Henk Kamp heeft er af en toe last van. De schaarse momenten dat je de rechtdoorzee,  op inhoud gerichte stoïcijn in het openbaar van een ándere kant ziet, is als hij vragen van de PVV krijgt over ‘die gekke windmolens’ of de kosten van al die onzin. Dan laat ook Kamp zijn afkeer de vrije loop. Tijdens een presentatie aan de TU Delft eerder dit jaar vergeleek hij twijfelaars aan klimaatverandering met hen die denken dat de aarde plat is. Domme mensen.

Praat je met bezorgde, boze burgers die zich verzetten tegen de consensus, dan gaat het er vroeg of laat over. Over de laatdunkendheid waarmee ze worden terechtgewezen, over de houding van morele superioriteit waarmee ze worden weggezet. Niet alleen hun opvattingen en hun argumenten deugen niet, zijzélf deugen niet. Klimaatontkenners zijn het, PVV’ers, fouterikken. Het gevolg: meer verharding, meer polarisatie, meer verzet.

Deze week gaven de twaalf provinciale VVD-fracties dat verzet een stem met hun eis dat er in Nederland na 2020 geen enkele windturbine op land meer bij komt. Er is geen ruimte en geen draagvlak voor, de overlast is simpelweg te groot. Genoeg is genoeg, zei een van de VVD-vertolkers van dat gevoel tegen me. Volgende week zaterdag proberen de fracties hun punt tijdens het VVD-congres in het verkiezingsprogramma te krijgen.

Zodra er een deken van politieke correctheid over welk onderwerp dan ook ligt, weet je één ding zeker: uiteindelijk neemt de weerstand toe. En vroeg of laat komt die aan de oppervlakte: blijken we tóch niet zo gastvrij en worden asielzoekerscentra belaagd, houden we tóch niet zo van de EU en vertrekken de Britten, wordt Donald Trump tóch president van de Verenigde Staten. ‘Stakkers’, noemde Hillary Clinton zijn aanhang. Niet de moeite waard. Fouterikken.

Karakter toont zich niet in hoe je omgaat met de meerderheid en het eigen gelijk, maar in hoe je je opstelt tegenover de minderheid. Hoe je reageert op ‘afvalligen’, op hen die er in de ogen van de meerderheid afkeurenswaardige, abjecte ideeën op na houden. Hoe smalender en denigrerender zij in de hoek worden gezet, hoe groter en machtiger ze uiteindelijk worden. Vraag dat maar aan Hillary.

© 2017 Energeia. Alle rechten voorbehouden.