Column

Kamps kolenkans

Binnenkort komt het kabinet met een besluit over de toekomst van de kolencentrales. Voor minister Henk Kamp een kans om zijn toch al flink groene erfenis nóg wat groener te maken. Een mogelijk scenario.

Het Energieakkoord was duidelijk: vijf kolencentrales uit de jaren tachtig dicht. Daarmee bleven er impliciet vijf open: twee uit de jaren negentig -de Hemwegcentrale van Nuon in Amsterdam en de Amercentrale van RWE in Geertruidenberg- én de drie spiksplinternieuwe, waarvoor het kabinet al in 2006 het licht op groen had gezet. Hoewel zo ongeveer iedereen die een handtekening kón zetten, het akkoord tekende, wordt er inmiddels stevig aan getornd.

Aanvankelijk werd het Urgenda-vonnis, dat 25% CO2-reductie in 2020 oplegt in plaats van de 20% van de EU, aangegrepen om voor sluiting van méér kolencentrales te pleiten. Maar nu het erop lijkt dat het kabinet mét de vijf overgebleven centrales al op 23% zal uitkomen, is 'Urgenda' vervangen door 'Parijs' als dringende reden om als de donder bij zo veel mogelijk kolencentrales de deur dicht te doen. Ook de Kamer dringt daarop aan.

Complicerende factor is dat de coalitiegenoot PVDA minister Kamp (VVD) al enige tijd het bloed onder de nagels vandaan haalt. Hoewel Kamp keurig het Energieakkoord uitvoert -het akkoord waarvan vooral de PVDA de motor was- helpt diezelfde PVDA met regelmaat moties van de oppositie aan een meerderheid; moties die datzelfde akkoord ondermijnen. Béter zijn de verhoudingen tussen PVDA en VVD er niet op geworden.

Kamp zou z’n kont tegen de krib kunnen gooien en het uitfaseringsplan voor de laatste centrales, waar de Kamer hem om heeft gevraagd, aan het nieuwe kabinet kunnen overlaten. Die kans is klein. In Elsevier zei Kamp afgelopen week dat hij herinnerd wil worden als de minister van de overgang naar duurzame energie. En hoewel die titel hem nauwelijks meer kan ontgaan, kan hij met de kolencentrales nog een extra kers op de taart zetten.

Al in 2015 zei Nuon dat er te praten viel over sluiting van de Hemweg. Logisch. Met nog maar vijftien jaar levensduur is hun enige kolencentrale een steeds lelijker pukkel die de groene ambities van het energiebedrijf danig in de weg zit, getuige ook het inquisitieverhoor waaraan het Vara-programma Kassa onlangs de directeur onderwierp. Als de compensatie ook maar een béétje redelijk is, zal Nuon eieren voor z’n geld kiezen.

Ook minister Kamp heeft belang bij sluiting. Hij gaat dan de boeken in als de minister die boven op het Energieakkoord nóg een centrale wist te sluiten; een die in 2015 goed was voor zo’n 2% van de 196 miljard kg CO2-equivalenten die dat jaar de lucht in gingen. Sluiting voor 2020 zou ook mooi helpen om het gaatje tussen de geschatte 23% reductie en de 25% van het Urgenda-vonnis te overbruggen.

En 'de Amer'? Die heeft subsidiebeschikkingen binnen waarmee hij in 2020 voor 80% op biomassa kan draaien, waarmee het dus geen kolencentrale meer is. En hoewel ook tegen biomassa-bijstook verzet is, is de kans klein dat de Kamer de subsidie kan terugdraaien. Al was het maar omdat diezelfde Kamer dan ook moet zeggen waar die de maximaal 1,2%-punt, van de 14% hernieuwbare energie in 2020, vandaan wil halen waarvoor bijstook in de boeken staat.  

Dan de drie nieuwste centrales. Gebouwd voor zo’n EUR 6 mrd. Minister Kamp vindt sluiten geen optie. En niet alleen vanwege het geld. De drie zijn namelijk ook een stuk schoner dan de meeste van de oude steen- en bruinkoolcentrales in de rest van Europa. En hoewel er flink wordt gebakkeleid over of en zo ja hoeveel CO2 er zal ‘weglekken’ zodra de drie dichtgaan, snijdt Kamps argument wel degelijk hout. Dat vond althans Diederik Samsom.

In oktober zei de partijleider in een interview weliswaar dat de PVDA een Nederlandse kolenexit in 2025 wilde, maar gaf hij tegelijk de marsroute: eerst de meest vervuilende centrales in Europa sluiten en dan langzaam de lijst afwerken naar de minst uitstotende: "Dan eindig je dus hier", zei Samsom. Zelf leek het hem "héél ambitieus" om zo’n 200 centrales in nog geen tien jaar te sluiten. Dat was een understatement.

Samsoms Europese aanpak biedt ruimte. Een EU-fonds is niet ondenkbaar. Voor een relatief gering bedrag zou Nederland op die manier veel CO2 kunnen reduceren. Een veel geringer bedrag in ieder geval dan wanneer Kamp Engie, RWE en Uniper moet uitkopen. Hij zal vooral op zoek zijn naar een typisch Haagse bezweringsformule waarmee ook de PVDA uit de voeten kan.

Complicerende factor is het vertrek van Samsom. Met een van de motoren achter het Energieakkoord van het toneel en Jan Vos die in zijn laatste maanden als PVDA-Kamerlid in steeds hardere bewoordingen de minister en het kabinetsbeleid onder vuur neemt, zouden het nog wel eens spannende weken kunnen worden. Kamp zal er alles aan doen om zijn erfenis veilig te stellen; struikelen in het zicht van de haven is voor hem geen optie.

© 2017 Energeia. Alle rechten voorbehouden.