Aruba droomt al van 100% duurzaam, nu de investeerders nog

  • Annemieke van Roekel
  • 02 september 2014

(FD Energie Pro) - De regering van Aruba wil zijn milieu-imago oppoetsen. Dat betekent: een einde aan het gebruik van fossiele brandstoffen, ‘waste-to-energy’ en meer zonne- en windenergie. Maar die plannen zijn te ambitieus, zeggen veel partijen op het eiland. Want geld om ze uit te voeren is er niet, grootschalige energieopslag ontbreekt en fossiel zal nodig blijven als back-up voor de elektriciteitsvoorziening.

De ‘dump’ van Aruba | Annemieke van Roekel

Wie van het internationale Reina Beatrix Airport opstijgt in oostelijke richting ziet rechtsonder een vrijwel permanent brandende afvalberg. Het is de ‘dump’ van Aruba, die niet onderdoet voor een vulkaan. De dump staat in schril contrast met het beeld van een toeristisch paradijs dat het eiland nastreeft. Bovendien is het een milieudrama voor het aangrenzende rif, waar de zwarte rook en het plastic vanaf de afvalberg naar toe waaien. De traditioneel gebruikte landfill, die niet voor de verbranding van afval is bedoeld, is door ruimtegebrek inmiddels aangegroeid tot een hoogte van ca. 50 meter.

Aruba is een vakantie-eiland waar vanuit de cultuur geen echte interesse is voor het milieu. De wind waait er hard en de zee stroomt er snel voorbij; milieuvervuiling wordt grotendeels ‘geëxporteerd’ naar zee en het Zuid-Amerikaanse vasteland. Toch dringt op het eiland (110.000 inwoners en jaarlijks 1,5 miljoen toeristen) langzaam het besef door dat het zo niet langer kan. De regering onder leiding van Mike Eman presenteerde precies een jaar geleden haar Smart Island Strategy for Aruba, met daarin de doelstelling om in 2020 maar liefst 100% op duurzame energie te draaien.

Maar Aruba heeft geen budget voor een verregaande omschakeling naar duurzame energie. De overheidsschuld van bijna 1,5 miljard euro bedraagt 75% van het bbp. De energietransitie moet daarom vanuit particulier initiatief gefinancierd worden. De politieke situatie, die zich kenmerkt door polarisering, heeft een contraproductieve werking. Het is op Aruba de MEP tegenover de nu leidende AVP; van oudsher is de lokale politiek verweven met familierelaties en -belangen. Veel grote bedrijven zijn er in handen van een beperkt aantal families. Iedere vier tot acht jaar komt de ‘tegenpartij’ aan de macht, die probeert aan te tonen dat de andere partij het ‘slecht’ heeft gedaan in de voorafgaande periode.

Falende afvalverwerking

Dit wordt pijnlijk geïllustreerd aan de hand van het fiasco met een afvalverwerkingsfabriek, die er nu verlaten bijligt op het terrein van de dump. Het beheer is in handen van Serlimar, de uitvoeringsorganisatie van de Arubaanse regering, die ook 70% van het afval op het eiland gratis verzamelt en stort. In 2009 investeerde de toenmalige regering MEP 28 miljoen dollar in deze afvalverwerkingslijn, een WastAway-machine van het Amerikaanse bedrijf Bouldin and Lawson. De fabriek was slechts een korte periode in bedrijf. Uiteenlopende verhalen doen over dit fiasco de ronde, van een onvolledige machine (zonder recycling-onderdeel) tot zelfs sabotage en de onwil van de huidige regering AVP om een milieuproject van een concurrerende politieke partij te herstellen.

Volgens manager afvalverwerking Michael Rasmijn van Serlimar zou het in het belang van Aruba zijn als Serlimar en private partijen die bij de afvalverzameling- en verwerking zijn betrokken met elkaar om de tafel gaan zitten. ‘Ondanks de visie van politici op een groener Aruba heb ik in de drie jaar dat ik hier werk geen politicus gezien’, vertelt een bezorgde Rasmijn. ‘We hebben de grenzen bereikt. Er zijn dagen dat ik niet weet waar ik het afval kwijt moet. Jaarlijks wordt 100.000 ton aangeleverd. We kunnen alleen nog de hoogte in. Als we zo doorgaan zitten we over vijf jaar op een hoogte van honderd meter.’ Dan kan de afvalberg concurreren met de Hooiberg, één van de hoogste en opvallende bergen en een icoon van het eiland.

Gas uit afval

Een hoopvolle ontwikkeling is een tweede poging om van het levensgrote afvalprobleem af te komen: het particuliere bedrijf ET&TFZ bouwt momenteel een fabriek waarmee het afval door middel van pyrolyse – verhitting zonder verbranding - wordt verwerkt. Eind 2014 moet de installatie gaan draaien. ET&TFZ managing director Ferdinand Kelkboom zegt de capaciteit te hebben voor 100% van het afval dat Aruba produceert, zowel voor recycling als de pyrolyse. Nu verzamelt het zusterbedrijf van ET&TFZ, de afvalophaaldienst Ecotech, 30% van al het afval op het eiland.

Een goede afvalscheiding is een noodzakelijke stap voor het pyrolyseproces. ‘Vanaf 2010 scheiden wij hier afval indien het financieel loont’, vertelt Kelkboom. ‘Herbruikbare fracties - 25 zeecontainers per maand - worden geëxporteerd.’ De nieuwe pyrolysefabriek kan Aruba gedeeltelijk van zijn afvalprobleem afhelpen en bovendien laag-calorisch gas leveren voor de elektriciteitsproductie van bijna 8 MW.

Het Water- en Energiebedrijf (WEB) – verantwoordelijk voor de elektriciteits- en waterproductie voor alle Arubanen - is blij met deze toevoer van ‘groen’ gas, al is het nog maar weinig. WEB heeft geïnvesteerd in de aanleg van nieuwe transportleidingen. In een eerste fase kan WEB ongeveer honderd vaten heavy fuel oil (HFO, ofwel bunkerolie) per dag besparen. De dagelijkse olieconsumptie heeft WEB al teruggebracht van 6300 naar 3800 vaten door over te gaan op energiezuinige reverse osmosis voor de drinkwaterproductie, een moderne en inmiddels populaire ontziltingstechniek van zeewater. Maar de ambities van WEB zijn groter. ‘De komende vijf jaar willen we de olieconsumptie verder reduceren met 1300 vaten per dag’, aldus Luis Oduber, Sector Manager Bedrijfstechnische Zaken van WEB. ‘In 2020 moet de olieconsumptie in lijn met onze bedrijfsstrategie Aruba 2014-2020 verder zijn gedaald tot 2500 barrels/day’.

Uitbreiding windvermogen

Naast 100% afvalvergassing moet een uitbreiding van het Arubaanse windvermogen daarbij gaan helpen. De ontwikkeling van een tweede windpark is nu in voorbereiding in Urirama, 15 km ten noordwesten van het bestaande windpark Vader Piet (30 MW). Beide parken staan aan de winderige oostkust. Het nieuw te bouwen park (25 MW) wordt ontwikkeld door een Nederlands bedrijf dat ook actief is in windenergieprojecten op Bonaire en Curaçao.

Maar energieopslag van duurzaam opgewekte stroom, met een ongelijkmatige stroomlevering, is ook op Aruba een probleem. Nu wordt de elektriciteitsproductie van het bestaande windpark kunstmatig beperkt door middel van curtailing: het aanpassen van het windvermogen vooral in de avonduren wanneer de wind sterk is en de elektriciteitsvraag laag. WEB zoekt nu naar alternatieven voor curtailing en denkt aan opslag van elektriciteit door middel van een aantal vliegwielen.

Ook wil WEB samen met de distributiemaatschappij van elektriciteit, ELMAR N.V. overschakelen op verschillende elektriciteitstarieven. Zo kan het verbruik beter aangestuurd worden. Oduber: ‘Te denken valt aan dag- en nachttarieven met als resultaat meer efficiency zodat het olieverbruik verder omlaag kan’.

Energieprijs laag houden

Voor WEB heeft het aandeel van duurzame energie aan de totale energievoorziening zijn grenzen. ‘Wij hebben de laagste prijs voor elektriciteit in het Caribische gebied en willen dat graag zo houden’, aldus Oduber. Van een grootschalige toepassing van PV op het zonovergoten Aruba is hij dan ook geen voorstander. Na de zomer opent een 3 MW-centrale op een parkeerplaats bij het vliegveld en particulieren mogen (gelimiteerd) netgekoppelde zonnepanelen installeren. Oduber: ‘Genoeg ontwikkelaars zijn geïnteresseerd, maar wie betaalt voor de back-up van de elektriciteitsvoorziening? Als bedrijven en particulieren zelf hun elektriciteit gaan produceren, zullen ze in perioden van een laag zonaanbod toch moeten terugvallen op de goedkope elektriciteit die wij produceren; de prijs van één kWh zal dan onvermijdelijk duurder worden en sommige groepen benadelen’.

De grenzen aan de opwekking van duurzame stroom op Aruba ziet ook Jan Ebbing, die sinds enkele jaren de Caribbean Branch Office (CBOT, een front office van TNO) bemant. ‘Met het eerste windpark ligt het aandeel hernieuwbare elektriciteit nu al rond 15%, aldus Ebbing. ‘De bottleneck ligt naar verwachting tussen 30% tot 40%, wanneer het sterk fluctuerende aanbod een bedreiging is voor een stabiel systeem, nog even afgezien van de vaste kosten van de back-up. Het is onvermijdelijk dan te gaan denken aan grootschalige energieopslag en smart grids’, aldus Ebbing, die met CBOT kennis vanuit Europa beschikbaar wil stellen voor een Caribische context, zoals het zoeken naar de juiste energiemix. Ebbing constateert dat veel eilanden in het Caribische gebied vergelijkbare problemen hebben. ‘De kleine schaal van de eilanden maakt het moeilijk om de water- energie- en afvalvoorziening goed op orde te krijgen.’ Volgens de TNO-er zouden de benedenwindse eilanden op afvalgebied moeten gaan samenwerken om tot een goede en ook betaalbare oplossing te komen.

Voor grootschalige opslag van stroom doen op het eiland meerdere ideeën de ronde. CBOT werkte zelf een plan uit om een artificieel stuwmeer aan te leggen in een oude steengroeve, met een potentieel van 20 MW gedurende enkele uren (het totale piekvermogen van WEB bedraagt 135 MW; het totale geïnstalleerde vermogen ruim 200 MW). WEB denkt zelf aan diverse energieopslagsystemen, zoals ijsproductie ’s nachts dat overdag als koeling kan dienen. Om de stabiliteit van het net te garanderen, liggen er plannen voor energieopslag met vliegwielen in combinatie met Under Water Compressed Air Energy Storage (UW-CAES). Met het Canadese bedrijf Hydrostor is hiervoor een contract getekend, waarbij Aruba als pilot dient voor deze experimentele technologie.

Smart Island Strategy

De grenzen aan duurzame energie zonder grootschalige opslag, zoals aangegeven door WEB en CBOT, staan in schril contrast met de ambitie van de regering-Eman en diens Smart Island Strategy for Aruba. Ebbing: ‘De regering heeft hiermee een duidelijk signaal afgegeven om een van fossiele brandstoffen afhankelijke economie achter zich te laten. De overheid heeft een goede visie maar de implementatie is een ander verhaal, want dat kost geld’.

‘Voor duurzame initiatieven wordt daarom gezocht naar financiers’, zegt Bianca Peters, Directeur van Bureau Innovatie onderdeel het Ministerie van Algemene Zaken, Duurzame Ontwikkeling, Innovatie en Wetenschap. ‘We proberen het bedrijfsleven daarom te interesseren in onze ideeën voor een duurzame samenleving, bijvoorbeeld door de conferentie Green Aruba, where Europe Meets the America’s in oktober van dit jaar. Daarmee willen we Aruba positioneren als een hub tussen beide continenten en een kenniscentrum op het gebied van duurzaamheid.’

Dat er vanuit het bedrijfsleven een wil tot verduurzaming bestaat, blijkt wel uit plannen voor een omvangrijk project voor energiebesparing. Op de tekentafel van het Polytechnisch Ingenieursbureau n.v. in Oranjestad liggen vergevorderde plannen voor Sea Water Air Conditioning: koeling met zeewater van grote diepte. ‘Verschillende hotels, die jaarlijks miljoenen uitgeven aan de koeling van hun gebouwen, hebben al aangegeven deze ‘koude’ te willen afnemen’, zegt Léon Hamers van PIB, die al twaalf jaar werkt aan een grootschalige SWAC-installatie op Aruba.

Energiegoeroe

Minister-president Mike Eman heeft zich voor zijn groene plannen laten inspireren door energiegoeroe Sir Richard Branson. In Branson’s Small Island Strategy dient Aruba als pilot. In de duurzame Arubaanse visie ligt de focus echter vooral op leefbaarheid. Educatie gaat vaak samen met celebreties - zoals het project Green’s Cool waarvoor de dit jaar overleden astronaut en onderzoeker Wubbo Ockels alle zeventien middelbare scholen bezocht - die de bevolking moeten aanspreken en omvangrijke sponsorbudgetten genereren.

Toch zal de oplossing moeten komen vanuit particulier initiatief en kan de Arubaanse overheid misschien verder fiscaal stimuleren, zoals zij reeds deed door een forse verlaging van de invoerrechten op energiezuinige airconditioning en elektrische auto’s. Een oplossing van het urgente afvalprobleem – dat de potentie heeft toeristen af te schrikken - zal niet tot stand komen zonder politieke support. Verder zal er mondiaal hard gewerkt moeten worden aan het overheersende technische probleem van de opslag van energie, voor als de wind niet waait en de zon niet schijnt, want dat is de feitelijke bottleneck, ook op Aruba.

© 2017 Energeia. Alle rechten voorbehouden.