Direct naar inhoud

Amsterdam torpedeert geheim reddingsplan afvalbedrijf AEB — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Gepubliceerd op: 12 september 2019

Een op het laatste moment geklapte deal, een strop voor de inwoners van Amsterdam en een gesneuvelde wethouder. De al maanden durende crisis rond de noodlijdende Amsterdamse afvalverwerker AEB kreeg woensdag een dramatisch nieuw hoofdstuk.

Slechts één schoortsteen rookt bij het Amsterdamse afval-energiebedrijf AEB. (Foto: Sabine Joosten/HH)

Bronnen melden aan Het Financieele Dagblad dat AEB op een haar na verkocht was aan afval- en recyclebedrijf Beelen. Dit bedrijf uit Harderwijk is opgericht door Wim Beelen (44) en is mede eigendom van miljardair en BrandLoyalty-oprichter Robert van der Wallen. De deal sneuvelde in het zicht van de haven omdat er in het linkse Amsterdam, de enige aandeelhouder van AEB, geen politiek draagvlak bleek voor een verkoop aan een commerciële partij.

AEB kwam dit jaar in grote financiële problemen door achterstallig onderhoud en een verziekte sfeer op de werkvloer. Hierdoor sloot de directie begin juli per direct vier van de zes verbrandingsovens. AEB, dat ook een bron is van elektriciteit en stadswarmte, veroorzaakte daarmee een nationale afvalcrisis.

Koortsachtig overleg

Het college stuurt aan op ‘samenwerking’ met HVC uit Alkmaar, maakte het woensdag bekend in een brief aan de gemeenteraad. Deze afvalverwerker is net als AEB in publieke handen. Het bedrijf heeft weinig financiële slagkracht waardoor de rekening van de redding hoogstwaarschijnlijk naar de hoofdstad gaat.

“Afvalverwerker HVC uit Alkmaar heeft weinig financiële slagkracht, waardoor de rekening waarschijnlijk naar de hoofdstad gaat.”

HVC en AEB hadden in 2018 samen een schuld van meer dan €1,2 mrd. Daar stond een gecombineerd bruto bedrijfsresultaat tegenover van €115 mln. Dit jaar zal dit Ebitda-resultaat rood kleuren door de crisis in de Amsterdamse afvalcentrale, waar naar verluidt dagelijks ongeveer €500.000 verdampt.

De woensdag opgestapte wethouder van Financiën Udo Kock (D66) vindt de fusie met HVC onverantwoord. In een koortsachtig overleg met andere wethouders probeerde de voormalige IMF-econoom tot dinsdagavond laat tevergeefs zijn reddingsplan met Beelen erdoor te drukken. Toen dat mislukte besloot hij woensdagochtend zijn ontslag in te dienen bij burgemeester Femke Halsema.

Plan-Beelen

In het afgeschoten plan-Beelen waren alle kosten van de reddingsoperatie voor het recyclebedrijf. Beelen zou de reparatie van de vier verbrandingsovens betalen en ook de kosten van een ingrijpende reorganisatie. Die is nodig omdat de cultuur op de werkvloer volgens meerdere bronnen “ziek tot op het bot” is. In ruil voor deze investeringen zou Beelen de meerderheid van de aandelen krijgen en de leiding overnemen. Amsterdam zou ook een schuld van €114 mln kwijtschelden.

Het enige wat nog ontbrak was de noodzakelijke instemming van de banken: ING, ABN Amro, Deutsche Bank en Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Dat consortium heeft naar verluidt €220 mln aan krediet uitstaan bij AEB.

Wekenlang hebben medewerkers van Beelen, de directie van AEB en ambtenaren van de gemeente in het geheim gewerkt aan de overname. Dinsdagavond werden zij ingehaald door de politieke realiteit. De ontgoocheling daarover klonk door in de ontslagbrief van wethouder Kock.

“Ik respecteer de keuze van het college voor een andere oplossing dan de door mij voorgestelde privatisering van AEB. Echter, ik kan geen verantwoordelijkheid dragen voor een besluit dat evident risicovol en onnodig kostbaar is voor Amsterdam en haar inwoners”, schrijft Kock.

Duveltje uit een doosje

HVC kwam naar verluidt pas afgelopen weekend in beeld. In een brief van de gemeente staat dat Amsterdam zelf dat contact heeft gelegd. Maar meer dan een intentie om in gesprek te gaan is er volgens betrokkenen niet. Het Alkmaarse afvalbedrijf moet bijvoorbeeld nog beginnen met een boekenonderzoek.

HVC is in handen van 44 gemeenten en zes waterschappen. Het bedrijf is de afgelopen jaren hard gegroeid. Het heeft naast zijn traditionele activiteiten in de afvalverwerking veel geïnvesteerd in de duurzame energie. HVC bezit onder meer een zonneweide en 10% van een windmolenpark op zee boven de Waddeneilanden. Veel van deze groei is met schuld gefinancierd. Het bedrijf had in 2018 een nettoschuld van bijna €740 mln. Een samengaan met het noodlijdende AEB zou een schuldenberg van meer dan €1,2 mrd opleveren.

Volgens de gemeente Amsterdam beschikt HVC over de kennis en de capaciteit om de problemen van AEB snel op te lossen. Dankzij de investeringen in duurzame energie zoals geothermie heeft HVC bovendien een streepje voor bij het groene college.

De gemeente is bereid de gepeperde rekening voor redding van AEB te betalen, blijkt uit een raadsbrief van woensdag. Daarin wordt ook gesproken over een extra noodkrediet boven op de €5,3 mln die in augustus is verstrekt. Dat kan oplopen tot tientallen miljoenen.

HVC was niet bereikbaar voor commentaar. AEB en Beelen wilden niet reageren.