Auteur

Sjak Lomme

Nederlandse 'outstanding market' schiet toch nog tekort

De Europese Commissie heeft de barrières bestudeerd in retailmarkten voor gas- en elektriciteit van de 27 lidstaten plus Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. In vergelijking met de andere landen scoort Nederland bijzonder goed. Vooral voor nieuwe leveranciers op de elektriciteitsmarkt behoort Nederland tot het clubje outstandingly entrant friendly. Omdat netbeheerders in Nederland en België onafhankelijk zijn, scoren beide landen zelfs 100% op het aspect afwezigheid van concurrentievoordelen voor verticaal geïntegreerde marktpartijen.

Focus op non-ETS sector en let ook op de biodiversiteitscrisis

Met de verkiezingen voor de deur is de tijd rijp voor het opstellen van verlanglijstjes. De aankomende onderhandelingen om een regering te vormen zijn immers cruciaal voor het beleid in de komende jaren. Dat speelt in het bijzonder voor het klimaatbeleid, een van de belangrijkste aandachtspunten in de verkiezingscampagnes.

Benut de kans voor ventilatie met warmteterugwinning

Door de coronacrisis is de aandacht voor ventilatie fors toegenomen. Dat geldt vooral voor ventilatie op werkplekken, zoals publieke gebouwen, kantoren en fabrieken. De belangstelling is het gevolg van vrees voor de verspreiding van het virus en de overheid lijkt er vooral op gericht te zijn de bezorgdheid te temperen. Bezien vanuit de volksgezondheid kan het heel wel zijn dat die geruststellende woorden terecht zijn maar daarmee laat de overheid wel een kans liggen om de verduurzaming van de gebouwde omgeving een handje te helpen. Het is echter nog niet te laat om het momentum te benutten voor een ‘geen-spijt’ aanpak’.

NVDE’s zwieper kan averechts uitpakken

Met flexibele nettarieven en contracts for difference met opwekkers en gebruikers, kan de overheid een zwieper geven aan de industriële toepassing van elektrische boilers. Dat is volgens de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) nodig om de gestelde doelen van CO₂-reductie in de industrie te halen. Dat pleidooi ondersteunt NVDE met een rapport van TNO, waarin wordt gesteld dat de investeringsrisico’s kunnen worden beperkt door een hogere exploitatievergoeding te betalen in periodes met hoge elektriciteitsprijzen. Daarmee kan de toepassing van e-boilers worden gestimuleerd wat volgens NVDE dringend gewenst. Uit hoofde van het Klimaatakkoord moet elektrificatie van industriële processen namelijk zorgen voor een besparing van 4 Mton CO₂. Helaas leidt de wijze waarop NVDE die elektrificatie wil stimuleren, niet noodzakelijkerwijs tot CO₂-besparing en kan het zelfs een toename veroorzaken. Een investeringssubsidie valt daarom te prefereren boven een exploitatiesubsidie.

Maak de industrie eigenaar van het probleem leveringszekerheid

Bij de liberalisering van de elektriciteitsmarkt werd de centrale aansturing van de productie vervangen door coördinatie van productie en consumptie op basis van marktprijzen. Starre en kostenverhogende regels voor de inzet van centrales maakten begin deze eeuw plaats voor vrijheid van producent en consument met kansen om kosten te besparen en geld te verdienen. Producenten en consumenten die inspelen op prijssignalen houden vraag en aanbod op het transportsysteem in evenwicht.

Meer aandacht voor het gros van de woningeigenaren, a.u.b.

Deze wijkgerichte aanpak is een riskante strategie voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving. In plaats daarvan moet de regering daarom veel meer werk maken van het meekrijgen van het gros van de woningeigenaren, niet alleen in de uitverkoren 46 wijken.

Waak voor een warmtenetten-zeepbel

Deze maandag heeft minister Ollongren de winnaars bekend gemaakt van de tweede ronde van subsidietoekenningen voor het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW). Maar liefst 71 gemeenten doen een gooi naar een deel van de pakweg €100 mln die de minister te vergeven heeft. Ondertussen zijn veel van de ambitieuze plannen uit 2018 nog niet verwezenlijkt.

Zet betrokken burgers niet buitenspel met willekeurige burgers

Alom klinkt de roep om de lokale democratie te versterken en burgers meer te betrekken bij zaken als de Omgevingswet, de energietransitie, aardgasvrije wijken en regionale energiestrategieën. Het kabinet zet in op het ondersteunen van volksvertegenwoordigers. De Kamer lijkt echter aan te sturen op het inzetten van burgerpanels om maatschappelijk draagvlak voor RES'sen te vinden. Dat klinkt weliswaar democratisch, maar hoeft het niet te zijn. Integendeel, de kans is groot dat emoties zwaarder gaan wegen dan kennis en feiten en dat de macht komt te liggen bij de partij die de panelleden selecteert en begeleidt.

Welke unieke informatie gebruikt Firan voor cable pooling tool?

Firan, zusterbedrijf van netbeheerder Liander, heeft een renewable energy matching tool onthuld. De RE-matchingtool geeft een landelijk overzicht van de lokale mogelijkheden voor decentrale netten zodat nieuwe initiatieven sneller, efficiënter en tegen lagere maatschappelijke kosten kunnen worden gerealiseerd dan via traditionele elektriciteitsaansluitingen.

Gedegen kennis is essentieel voor goede besluitvorming

De afgelopen dagen is veel te doen over kernenergie. Moet er wel of niet een marktconsultatie komen en is kernenergie wel of niet goedkoper dan zon- en windenergie als alle systeemkosten worden meegenomen? Mogelijk wel goedkoper, stelt adviesbureau Enco in een rapport dat is opgesteld in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Voltooi het huzarenstuk: pay-as-cleared voor regel- en noodvermogen

De Belgische elektriciteit-TSO Elia consulteert momenteel de markt over de wijze waarop het beste betaald kan worden voor capaciteit die Elia contracteert ten behoeve van de balanshandhaving. De vraag die daarbij voorligt is of voor gegunde contracten de specifieke vraagprijzen moeten worden betaald, of dat de hoogste prijs voor enig gegund contract moet gelden voor alle gegunde contracten.

Benut de kans om met een schone lei te beginnen!

De energiesector staat aan de vooravond van een stevige opschoonbeurt van de wet- en regelgeving. De Gaswet en de Elektriciteitswet 1998 moeten worden omgebouwd tot een Energiewet en de Warmtewet moet plaats maken voor versie 2.0. Deels zullen die wijzigingen beleidsneutraal worden doorgevoerd, maar waar mogelijk moeten de kansen worden benut om afscheid te nemen van ballast uit het verleden.

Een rechtvaardige energietransitie moet vooral effectief zijn

Milieudefensie voert campagne om de zware industrie meer te laten betalen voor de verduurzaming van de energievoorziening. De organisatie scoort veel aandacht in de media met onderzoek waaruit blijkt dat de rekening van energietransitie vooral bij MKB'ers ligt en niet bij grootverbruikers. Blijkbaar is er sensatie nodig om aandacht te trekken voor een fenomeen dat sinds jaar en dag op straat ligt.

Leve marktgroene stroom

Elektriciteit heet duurzaam te zijn als gewone elektriciteit uit het net wordt gecombineerd met het inleveren van zogeheten garanties van oorsprong. In tegenstelling tot elektriciteit, kunnen die garanties (GVO's) eenvoudig op voorraad worden gehouden en bovendien zonder transportproblemen in tal van Europese landen worden ingekocht. Door die kenmerken is duurzame elektriciteit een betaalbaar en laagdrempelig product.

De lessen van ‘Coal meets Industry’

Vanwege de ligging aan de monding van grote rivieren en de vondst van het gigantische Groningse gasveld zo’n zestig jaar geleden, is Nederland goed bedeeld met energie-intensieve industrie. De keerzijde van die medaille is een hoge CO₂-uitstoot per hoofd van de bevolking. Nederland moet daarom flink aan de bak om die uitstoot terug te dringen. Dat vereist wel dat de energie-intensieve industrie afstapt van fossiele brandstoffen. De wind op de Noordzee biedt daartoe kansen.

Misinformatie over slim laden van groene stroom

Vattenfall, MRA-Elektrisch en elf gemeenten pakken uit met goed nieuws over elektrisch rijden: “laadpalen trekken groene stroom aan”. De initiatiefnemers claimen dat met innovatieve software, waarmee wordt bepaald hoe snel de elektrische auto’s laden, het energienet klaar wordt gemaakt voor de toekomst met meer duurzame stroom. Het blijft niet bij deze op zichzelf al ontzagwekkende prestatie, want het persbericht meldt ook nog dat de e-rijder er niets van merkt maar er wel profijt van heeft. Bij zo veel goed nieuws moet zelfs een leek aanvoelen dat een en ander met de nodige korrels zout genomen moet worden.

Warmtewet 2.0 met ruimte voor verschillende marktmodellen

De Tweede Kamer ontving onlangs van de ‘warmtecoalitie’ een ‘warmtemanifest’. In diverse opzichten was dat een bijzondere gebeurtenis, onder andere omdat het wetsontwerp waarover de coalitie zich beklaagt, nog niet openbaar is. De opstellers hekelen dat de huidige contouren van het voorstel een model uit het verleden, namelijk geïntegreerde warmtebedrijven, verplicht stelt. Dat komt niet overeen met de voornemens die de minister in februari naar de Kamer stuurde.

Waarom mag een monomestvergister alleen mest gebruiken?

De uitdrukking ‘in de beperking toont zich de meester’ is niet besteed aan de Tweede Kamer. De Kamer stelde maar liefst 263 vragen over de uitvoering van de SDE++ waardoor het document met de antwoorden 75 pagina’s telt. Voeg daarbij de vele vragen en antwoorden over klimaatneutrale energiescenario’s, waterstof en groen gas die in het verlengde van de SDE++ vragen liggen, en het is duidelijk dat de Tweede Kamer buitengewoon begaan is met de energietransitie. Helaas is de kwaliteit van veel vragen ondermaats.

Per seconde (niets) wijzer?

Netbeheerders Liander en Stedin hebben twee serieuze probleem. Ruim vier miljoen zogenaamde slimme meters communiceren via een specifiek telecomnetwerk maar de netbeheerders dreigen het recht op het gebruik van dat netwerk kwijt te raken. Dat kan een kostenpost van €1 mrd veroorzaken. Daarnaast is de technologie van de meters verouderd en zijn de meters niet in staat om de hoeveelheid data te versturen die de netbeheerders nodig zullen hebben om pieken en dalen in de energievoorziening op te vangen.

Laat zien dat CCS kosteneffectief en klimaat-efficiënt is

Onlangs riep Alex Kaat op om bij toekenning van subsidie duurzaamheidseisen te stellen aan de toepassing van afvangen en opslaan van CO2. Om een aantal redenen twijfelt Kaat aan de klimaat-effectiviteit van carbon capture and storage (CCS). Zo vergt de techniek een aanzienlijke hoeveelheid energie. Energie die in de keten vooral bij winning en transport een hoge CO2-voetafdruk heeft die niet in de PBL-calculaties is meegenomen. Bovendien wordt slechts een deel van het CO2-aanbod daadwerkelijk afgevangen.

Consument niet gebaat bij almachtige prijsvergelijkers

In de horeca ageert brancheorganisatie KHN al jaren tegen de machtspositie van platforms als Booking.com. Deels met succes, maar de coronacrisis heeft de haat/liefde-verhouding weer op scherp gezet. Ook in de energiesector worden vergelijkingssites steeds belangrijk. Die ontwikkeling kan zelfs nog in een stroomversnelling terecht komen doordat colportage door leveranciers onder vuur ligt.

Eindelijk, serieuze negatieve prijzen!

Onlangs schrok de Nederlandse energiemarkt op van zwaar negatieve prijzen voor elektriciteit op de dagvooruitmarkt. Dat onheil was al lang geleden aangekondigd, maar met die signalen is weinig gedaan. Erger nog, door middel van symptoombestrijding is vooral tijd gewonnen en zijn betrokkenen in slaap gesust.

Focus op energiebesparing in plaats van herkomstgaranties aardgas

De strijd tegen opwarming van de aarde is een enorme opgave. Het probleem is zelfs zo kolossaal, dat de invloed van de meeste maatregelen te verwaarlozen is. Gelukkig beseffen velen dat de voorgaande constatering geen vrijbrief mag zijn om op de oude voet door te gaan.

Help de energietransitie met eerlijke communicatie

Ongeveer een jaar geleden werd het warmtenet in Ede uitgeroepen tot het ‘duurzaamste warmtenet’ van Nederland. Dat heugelijke nieuws is niet besteed aan diverse omwonenden en bedrijven die klagen over overlast, vieze rook en zelfs schroeischade.

Terug naar af: regulering op kosten?

Pakweg de hele vorige eeuw was de Nederlandse elektriciteitsvoorziening voor het overgrote deel in handen van de overheid. Afnemers werden beschermd tegen uitbuiting via het zogenaamde kosten-plus systeem: producenten en distributeurs mochten niet meer dan een redelijke marge maken bovenop de kosten. Uiteraard werd ook getracht om de kosten enigszins in de hand te houden, maar dat was een welhaast onmogelijke opgave. Afspraken die moesten leiden tot kostenbeheersing werden omzeild, ontweken en zelfs uitgebuit.

Bevorder systeemintegratie met een toekomstbestendige energiebelasting

Begin jaren negentig van de vorige eeuw werd de voorloper van de huidige energiebelasting geïntroduceerd. Dat ging gepaard met veel discussies en studies over te hanteren grondslagen en wenselijke, dan wel haalbare, hoogte van de heffingen. Centraal daarin stond een voorstel van de Europese Commissie voor een heffing die eenvoudig van opzet was: de grondslag voor de te innen bedragen zou voor de helft bestaan uit de energie-inhoud en voor de andere helft uit de koolstoffactor. Die eenvoudige opzet verdween helaas al snel van tafel en het huidige stelstel met tal van schijven, kortingen en vrijstellingen, heeft er helemaal niets meer van weg.

Waartoe dienen transporttarieven?

Door de snelle elektrificatie van het energiegebruik dreigt een scheve situatie te ontstaan bij de verdeling van de kosten voor elektriciteitstransport. Verzwaring van de transportnetten is onvermijdelijk als bijvoorbeeld huishoudens massaal overstappen op elektrische warmtepompen, elektrische auto’s en/of de daken vol leggen met zonnepanelen. Aanpassing van het tarievenstelstel ligt voor de hand maar de grote vraag is: hoe?

Pas integrale benadering van transities ook toe op mobiliteit

Zes jaar geleden sloten tal van partijen het “Energieakkoord voor duurzame groei”. Het akkoord bevat afspraken over duurzame energie en energiebesparing die doorlopen tot 2023. Zolang houdt het Energieakkoord echter geen stand en daarom verschuiven nog doorlopende afspraken binnenkort naar de opvolger, het Klimaatakkoord. In de naam van dit laatste akkoord ontbreekt de toevoeging ‘voor een duurzame groei’ maar dat betekent niet dat het kabinet afscheid neemt van de groeigedachte.

Een slimme elektriciteitsverbruiker is op de toekomst voorbereid met een draaiplan flexibiliteit

Afgelopen week liet de Tweede Kamer zich door tal van experts en belangenbehartigers informeren over de problemen met transport van elektriciteit. Genodigden voor de rondetafeldiscussie benadrukten dat de nood hoog is en diverse maatregelen werden gesuggereerd om die nood te verlichten. Buiten kijf stond dat middelen als opslag en vraagflexibiliteit van wezenlijk belang zijn om de enorme groei van pieken in het aanbod van vooral zonne-energie te kunnen absorberen. Over het hoe, wanneer en door wie was men beduidend minder eensgezind.

Van een topsector mag meer worden verwacht dan een draai aan de prijszwengel

Onder de veelbelovende titel 'Marktontwikkeling van een duurzaam elektriciteitssysteem' heeft CE Delft een door de Topsector Energie gefinancierd rapport gepubliceerd. De nadruk van het rapport ligt vooral op uurprijzen op de dagvooruitmarkt in 2030 in twee verschillende situaties: met en zonder extra flexibiliteit in de vraag naar elektriciteit. De situatie zonder extra flexibiliteit is desastreus voor investeringen in zonne- en windenergie maar het betreft ook een vergaand onrealistisch scenario. In het andere geval is een bepaalde hoeveelheid flexibele vraag aan het computermodel toegevoegd en zijn de uitkomsten vanzelfsprekend gunstiger voor investeringen in weerafhankelijke duurzame energie. De grote vraag is echter: wat heeft de lezer hieraan?