Auteur

Sjak Lomme

‘Winter is coming’: pas de gascontracten alvast aan

De kans is groot dat er een barre winter voor de deur staat, althans, wat de gasmarkt betreft. Er dreigt een structureel tekort. De gasopslagen zijn momenteel bijzonder slecht gevuld en bij de huidige hoge marktprijzen valt niet te verwachten dat de achterstand in vullingsgraad wordt ingelopen. Maar die prijzen van ruim €65 per MWh mogen nu hoog lijken, over enkele maanden zou kunnen blijken dat het toch een goed koopmoment was.

Nee, niet iedereen aan de thuisbatterij!

Het verdient de voorkeur om schaarse middelen veel doelgerichter in te zetten: in die wijken en straten waar zich de grootste problemen voordoen, schrijft Sjak Lomme.

Verhoog de drempel voor ‘ongevraagde levering’

Het is zaak te voorkomen dat energieleveranciers de lasten van de bijzondere rol van energie dragen, terwijl consumenten te pas en onpas de lusten van het algemene consumentenrecht behouden. De aanstaande Energiewet biedt een goede kans om die balans te verbeteren, schrijft Sjak Lomme.

Hoezo remt ACM de energietransitie af?

In een opiniestuk roept Danny Benima, CFO van Stedin, de ACM op om de energietransitie niet langer af te remmen. De ACM draagt de netbeheerders namelijk op om tegen zo laag mogelijke kosten kabels en leidingen in de grond te leggen en dat zo laat mogelijk te doen, zodat de energierekening laag blijft, aldus Benima. Weliswaar bevat het stuk enkele nuanceringen, maar de toon is gezet: de tariefregulering van ACM verhindert dat netbeheerders werk kunnen maken van een innovatief en toekomstbestendig energienet. Helaas is de energietransitie niet geholpen met deze weergave van een van de grote uitdagingen van de energietransitie, zijnde de financiering van de transportnetten.

Plaats het Klimaatakkoord niet boven de democratie

Begin dit jaar verzocht de Tweede Kamer de regering om geen nieuwe subsidies voor houtige biomassa af te geven tot het afbouwpad voor die biomassa met de Kamer is gedeeld. Een dilemma voor de demissionaire regering, want het advies over dat afbouwpad is door de Kamer controversieel verklaard. Om toch aan de wens tot subsidiestop tegemoet te komen, liet de regering begin juni weten komend najaar geen SDE++ beschikbaar te stellen voor houtige biomassa gebaseerde lage temperatuurwarmte. Deze tegemoetkoming aan de wens van de Tweede Kamer is Ed Nijpels, voorzitter van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord, in het verkeerde keelgat geschoten.

Slimme meter display: trekken aan dood geboren paard

Miljoenen automobilisten zitten regelmatig zowat met hun neus op een energieverbruiksindicator. Die indicator koppelt continu terug dat rustiger rijden aanmerkelijk minder energie kost dan jakkeren. Desondanks rijden bijna alle automobilisten harder dan toegestaan en, afgezien van de vermijdbare kosten die bij elke tankbeurt in de portemonnee worden gevoeld, nemen ze daarbij ook tal van risico’s, boetes en (maatschappelijke) kosten voor lief. Plaats bij die automobilisten in de woonkamer een energieverbruikdisplay en aanschouw het wonder van de totale gedragsaanpassing. De terugkoppeling is incompleet en indirect, als er überhaupt al op het display wordt gekeken, maar het resultaat mag er zijn: pakweg 5% energiebesparing. Althans, die boodschap wordt al ruim tien jaar verkondigd en is recent weer onderwerp van een heuse campagne.

Slimme meter: uitrol geslaagd, maar het werkelijke potentieel blijft vooralsnog onbenut

Netbeheer Nederland blikt in een special terug op het megaproject grootschalige uitrol van slimme meters. In zes jaar tijd is 84% van de huishoudens voorzien van een op afstand uitleesbare meter. Vanuit organisatorisch perspectief een fraaie prestatie waar de netbeheerders vruchten van kunnen plukken, maar helaas ontbreekt de eindbalans: wegen de voordelen voor netbeheerders op tegen de kosten en het extra energieverbruik van de slimme meters en randapparatuur?

Leveringszekerheid gas, een heikele kwestie

In het recente halfjaarbericht wijst Gasunie op de lage vullingsgraad van gasopslagen. Eind juni waren de opslagen in Nederland slechts tot 29% gevuld, terwijl dat eind juni vorig jaar 79% bedroeg. Of dat tot problemen gaat leiden, is nog niet duidelijk. Wel wijst Gasunie er alvast op dat het de “gezamenlijke verantwoordelijkheid van (alle) marktpartijen” is om te zorgen dat er voldoende gas beschikbaar is voor levering aan Nederlandse afnemers.

Lagere boete voor Energie I&V, maar de put nog niet gedempt

ACM maakt veel werk van het beboeten van Anode, dat in alle openheid en met goede redenen omkleed onterechte switches heeft doorgevoerd met het doel om juist van die aansluitingen af te komen. De affaire ACM versus Anode is voor de energiesector van veel groter belang dan dat een van de spelers een ferme tik op vingers krijgt en forse boetes moet betalen. Wat is die schade voor de energiemarkt en hoe kunnen zulke situaties in de toekomst het beste worden voorkomen? Op die vragen wordt in dit artikel nader ingegaan.

Geld genoeg voor de energietransitie, toch?

De overstap van fossiele energie naar duurzaam opgewekte energie is een noodzakelijke maar ook kostbare aangelegenheid. Geld is echter geen probleem want er zijn miljarden beschikbaar om de klimaatcrisis aan te pakken, zelfs als Nederland de klimaatambities verhoogt. Althans, dat claimt Greenpeace op basis van een rapport van CE Delft. Echter, zelfs in dit optimistische betoog schieten alle beschikbare miljarden bij elkaar opgeteld nog tekort, maar daar past Greenpeace een mouw aan.

Halfslachtige aanpak tast draagvlak voor ETS aan

In de media is weer veel aandacht voor winsten die worden behaald met handel in emissierechten. Aanleiding is een rapport van CE Delft voor Carbon Market Watch, een organisatie die zich inzet voor faire en effectieve klimaatacties. Wat daarmee wordt bedoeld blijkt onder andere uit een artikel in het NRC: “Het zou voor bedrijven onmogelijk moeten zijn om gratis te vervuilen”.

Neem de transporttarieven elektriciteit op de schop, nu!

In menige discussie over de energietransitie wordt gepleit voor een stabiel beleid. Die oproepen liggen voor de hand, want veel acties die nodig zijn, moeten door private partijen worden ondernomen en gefinancierd. Dan is het wel zo prettig als zulke partijen weten waar ze aan toe zijn. Echter, stabiliteit is alleen prettig zolang het aansluit bij de behoeftes. Zodra de behoeftes veranderen, vormt stabiliteit juist een grote barrière.

Verwerk de kosten voor CCS-subsidie ook in staal- en olieproducten

Na een kleine twintig jaar subsidiëren van de productie van hernieuwbare energie, komen inmiddels ook enkele andere vormen van het vermijden van de uitstoot van CO₂ naar de atmosfeer voor SDE-subsidie in aanmerking. Op zichzelf een goede zaak, maar helaas heeft de regering verzuimd om ook de grondslag voor het financieren van de subsidie te verbreden.

Rutte III: niet groen maar grauw

Rutte III zou het groenste kabinet ooit worden. Maar groene kwesties zoals de biodiversiteitscrisis, overmaat van actieve stikstof, de belabberde staat van de natuur, de slechte kwaliteit van oppervlaktewater en de grondwatercrisis kwamen de afgelopen vier jaar nauwelijks aan bod, en zelfs op het smalle groene element energie scoort Rutte III ondermaats omdat een unieke kans voor een energievriendelijkere samenleving verkwanseld werd.

Niet doen, belastingvrijstelling voor groene energie!

De lasten van het klimaatbeleid zijn ongelijk verdeeld en dat gaat ten koste van een efficiënte energietransitie. In een lezenswaardig betoog leggen enkele Oeso-economen de vinger op diverse pijnlijke plekken. Helaas lijken de economen in de aanbevelingen voorbij te gaan aan de dynamiek van elektriciteitsgebruik en –productie in een gekoppeld systeem. Opvolging van de aanbevelingen kan zodoende nieuwe inefficiënties introduceren.

Nederlandse 'outstanding market' schiet toch nog tekort

De Europese Commissie heeft de barrières bestudeerd in retailmarkten voor gas- en elektriciteit van de 27 lidstaten plus Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. In vergelijking met de andere landen scoort Nederland bijzonder goed. Vooral voor nieuwe leveranciers op de elektriciteitsmarkt behoort Nederland tot het clubje outstandingly entrant friendly. Omdat netbeheerders in Nederland en België onafhankelijk zijn, scoren beide landen zelfs 100% op het aspect afwezigheid van concurrentievoordelen voor verticaal geïntegreerde marktpartijen.

Focus op non-ETS sector en let ook op de biodiversiteitscrisis

Met de verkiezingen voor de deur is de tijd rijp voor het opstellen van verlanglijstjes. De aankomende onderhandelingen om een regering te vormen zijn immers cruciaal voor het beleid in de komende jaren. Dat speelt in het bijzonder voor het klimaatbeleid, een van de belangrijkste aandachtspunten in de verkiezingscampagnes.

Benut de kans voor ventilatie met warmteterugwinning

Door de coronacrisis is de aandacht voor ventilatie fors toegenomen. Dat geldt vooral voor ventilatie op werkplekken, zoals publieke gebouwen, kantoren en fabrieken. De belangstelling is het gevolg van vrees voor de verspreiding van het virus en de overheid lijkt er vooral op gericht te zijn de bezorgdheid te temperen. Bezien vanuit de volksgezondheid kan het heel wel zijn dat die geruststellende woorden terecht zijn maar daarmee laat de overheid wel een kans liggen om de verduurzaming van de gebouwde omgeving een handje te helpen. Het is echter nog niet te laat om het momentum te benutten voor een ‘geen-spijt’ aanpak’.

NVDE’s zwieper kan averechts uitpakken

Met flexibele nettarieven en contracts for difference met opwekkers en gebruikers, kan de overheid een zwieper geven aan de industriële toepassing van elektrische boilers. Dat is volgens de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) nodig om de gestelde doelen van CO₂-reductie in de industrie te halen. Dat pleidooi ondersteunt NVDE met een rapport van TNO, waarin wordt gesteld dat de investeringsrisico’s kunnen worden beperkt door een hogere exploitatievergoeding te betalen in periodes met hoge elektriciteitsprijzen. Daarmee kan de toepassing van e-boilers worden gestimuleerd wat volgens NVDE dringend gewenst. Uit hoofde van het Klimaatakkoord moet elektrificatie van industriële processen namelijk zorgen voor een besparing van 4 Mton CO₂. Helaas leidt de wijze waarop NVDE die elektrificatie wil stimuleren, niet noodzakelijkerwijs tot CO₂-besparing en kan het zelfs een toename veroorzaken. Een investeringssubsidie valt daarom te prefereren boven een exploitatiesubsidie.

Maak de industrie eigenaar van het probleem leveringszekerheid

Bij de liberalisering van de elektriciteitsmarkt werd de centrale aansturing van de productie vervangen door coördinatie van productie en consumptie op basis van marktprijzen. Starre en kostenverhogende regels voor de inzet van centrales maakten begin deze eeuw plaats voor vrijheid van producent en consument met kansen om kosten te besparen en geld te verdienen. Producenten en consumenten die inspelen op prijssignalen houden vraag en aanbod op het transportsysteem in evenwicht.

Meer aandacht voor het gros van de woningeigenaren, a.u.b.

Deze wijkgerichte aanpak is een riskante strategie voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving. In plaats daarvan moet de regering daarom veel meer werk maken van het meekrijgen van het gros van de woningeigenaren, niet alleen in de uitverkoren 46 wijken.

Waak voor een warmtenetten-zeepbel

Deze maandag heeft minister Ollongren de winnaars bekend gemaakt van de tweede ronde van subsidietoekenningen voor het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW). Maar liefst 71 gemeenten doen een gooi naar een deel van de pakweg €100 mln die de minister te vergeven heeft. Ondertussen zijn veel van de ambitieuze plannen uit 2018 nog niet verwezenlijkt.

Zet betrokken burgers niet buitenspel met willekeurige burgers

Alom klinkt de roep om de lokale democratie te versterken en burgers meer te betrekken bij zaken als de Omgevingswet, de energietransitie, aardgasvrije wijken en regionale energiestrategieën. Het kabinet zet in op het ondersteunen van volksvertegenwoordigers. De Kamer lijkt echter aan te sturen op het inzetten van burgerpanels om maatschappelijk draagvlak voor RES'sen te vinden. Dat klinkt weliswaar democratisch, maar hoeft het niet te zijn. Integendeel, de kans is groot dat emoties zwaarder gaan wegen dan kennis en feiten en dat de macht komt te liggen bij de partij die de panelleden selecteert en begeleidt.

Welke unieke informatie gebruikt Firan voor cable pooling tool?

Firan, zusterbedrijf van netbeheerder Liander, heeft een renewable energy matching tool onthuld. De RE-matchingtool geeft een landelijk overzicht van de lokale mogelijkheden voor decentrale netten zodat nieuwe initiatieven sneller, efficiënter en tegen lagere maatschappelijke kosten kunnen worden gerealiseerd dan via traditionele elektriciteitsaansluitingen.

Gedegen kennis is essentieel voor goede besluitvorming

De afgelopen dagen is veel te doen over kernenergie. Moet er wel of niet een marktconsultatie komen en is kernenergie wel of niet goedkoper dan zon- en windenergie als alle systeemkosten worden meegenomen? Mogelijk wel goedkoper, stelt adviesbureau Enco in een rapport dat is opgesteld in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Voltooi het huzarenstuk: pay-as-cleared voor regel- en noodvermogen

De Belgische elektriciteit-TSO Elia consulteert momenteel de markt over de wijze waarop het beste betaald kan worden voor capaciteit die Elia contracteert ten behoeve van de balanshandhaving. De vraag die daarbij voorligt is of voor gegunde contracten de specifieke vraagprijzen moeten worden betaald, of dat de hoogste prijs voor enig gegund contract moet gelden voor alle gegunde contracten.

Benut de kans om met een schone lei te beginnen!

De energiesector staat aan de vooravond van een stevige opschoonbeurt van de wet- en regelgeving. De Gaswet en de Elektriciteitswet 1998 moeten worden omgebouwd tot een Energiewet en de Warmtewet moet plaats maken voor versie 2.0. Deels zullen die wijzigingen beleidsneutraal worden doorgevoerd, maar waar mogelijk moeten de kansen worden benut om afscheid te nemen van ballast uit het verleden.

Een rechtvaardige energietransitie moet vooral effectief zijn

Milieudefensie voert campagne om de zware industrie meer te laten betalen voor de verduurzaming van de energievoorziening. De organisatie scoort veel aandacht in de media met onderzoek waaruit blijkt dat de rekening van energietransitie vooral bij MKB'ers ligt en niet bij grootverbruikers. Blijkbaar is er sensatie nodig om aandacht te trekken voor een fenomeen dat sinds jaar en dag op straat ligt.

Leve marktgroene stroom

Elektriciteit heet duurzaam te zijn als gewone elektriciteit uit het net wordt gecombineerd met het inleveren van zogeheten garanties van oorsprong. In tegenstelling tot elektriciteit, kunnen die garanties (GVO's) eenvoudig op voorraad worden gehouden en bovendien zonder transportproblemen in tal van Europese landen worden ingekocht. Door die kenmerken is duurzame elektriciteit een betaalbaar en laagdrempelig product.

De lessen van ‘Coal meets Industry’

Vanwege de ligging aan de monding van grote rivieren en de vondst van het gigantische Groningse gasveld zo’n zestig jaar geleden, is Nederland goed bedeeld met energie-intensieve industrie. De keerzijde van die medaille is een hoge CO₂-uitstoot per hoofd van de bevolking. Nederland moet daarom flink aan de bak om die uitstoot terug te dringen. Dat vereist wel dat de energie-intensieve industrie afstapt van fossiele brandstoffen. De wind op de Noordzee biedt daartoe kansen.