Direct naar inhoud

Bedrijfsleven waarschuwt tegen sleutelrol China in energietransitie — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 10 juni 2022

Chinese bedrijven moeten worden uitgesloten van aanbestedingen voor grote nieuwe elektriciteitsprojecten in Nederland, om een te grote afhankelijkheid van de Volksrepubliek te voorkomen. Dat vinden Nederlandse topbestuurders in de offshore- en energiesector.

Ze pleiten voor een strengere selectie van Chinese deelnemers bij aanbestedingen in Nederland en hebben onder andere landelijk netbeheerder Tennet hierop aangesproken. Tennet besteedt veel grote projecten aan en is voor 100% in handen van de overheid.

In 2018 heeft Tennet het consortium Van Oord-Hellenic Cables de opdracht gegeven om de verbinding van land naar zee aan te leggen voor het project net op zee Hollandse Kust (zuid). Voor de eerste tien kilometer van het kabeltracé op zee moeten die kabels ruim 5 meter de bodem in om de drukbevaren Rotterdamse Maasmond over te steken. Voor deze begraafoperatie heeft Van Oord speciaal de Deep Dig-It ontwikkeld, een op afstand aangestuurde trencher. (Foto: Michael Kooren/Tennet)

Van Oord, maar ook andere bedrijven, hebben hun zorgen bij Tennet onder de aandacht gebracht, maar vinden ook dat er een rol ligt voor de overheid als 100%-aandeelhouder van Tennet. “Geen haar op het hoofd van Chinezen die eraan denkt ons te laten werken in China”, zegt Pieter van Oord, bestuursvoorzitter van het gelijknamige offshoreconcern. “Dan vind ik dat we heel consequent moeten zijn en ook geen ruimte moeten geven aan de Chinezen in Europa.”

Het inhuren van Chinese bedrijven voor de aanleg van cruciale infrastructuur roept tevens vragen op over de veiligheid ervan en over Chinese afhankelijkheid. “Je kunt sensoren in kabels stoppen die je niet ziet, waarmee de Chinezen van alles kunnen. Ik zeg niet dat er bewijs is dat het gebeurt, maar het is wel een zorg”, zegt Alexander van der Lof, bestuursvoorzitter van TKH Group. Het bedrijf uit Haaksbergen maakt onder andere energiekabels voor op land en voor offshore windparken. Hij vindt dat we afhankelijkheid van China te allen tijde moeten voorkomen.

Technologie overdragen

Van Oord en Van der Lof krijgen veel bijval van collega-bestuurders, zo blijkt uit een enquête onder elektrotechnische en kabelbedrijven, die branchevereniging Fedet voor het FD heeft gehouden. In de Nederlandse industrie zijn er breed gedeelde zorgen over de groeiende afhankelijkheid van China, een grote economische macht die op militair vlak een steeds dreigender taal uitslaat.

Ook het Nederlandse kabinet is zich bewuster geworden van de risico’s en heeft met een Chinanotitie de opstelling aangescherpt. “Daar waar buitenlandse investeringen onze nationale en economische veiligheid raken, is alertheid eveneens op zijn plaats. Voorkomen moet worden dat eenzijdige strategische afhankelijkheden ontstaan die kunnen leiden tot maatschappelijke ontwrichting”, staat in die notitie uit 2019.

Toch voegt Nederland niet altijd de daad bij het woord. Zo gunde staatsbedrijf Tennet eerder dit jaar een grote opdracht aan een consortium van Boskalis en het Chinese Ningbo Orient (NBO). Het ging om de aanleg van grote zeekabels die het offshorewindpark Hollandse Kust West met land verbinden. NBO gaat de kabel in China ontwerpen en maken. Het is een opdracht van tientallen miljoenen euro’s.

Alternatieven

Van Oord schreef samen met het Griekse Hellenic Cable ook in op deze tender, maar verloor. Van Oord vindt het “discutabel” dat staatsbedrijf Tennet de order voor een grote zeekabel heeft gegund aan een consortium met een Chinese kabelfabrikant. “Er zijn alternatieven. Wij hadden een aanbieding, samen met Hellenic. Die was duurder, maar dan was die kabel wel in de Europese Unie gemaakt.”

Tennet zegt in een reactie dat het Europese aanbestedingsregels volgt. Boskalis en NBO voldeden volgens de netbeheerder in deze tender het beste aan de gestelde kwaliteitseisen en prijs.

Peter Berdowski, bestuursvoorzitter van Boskalis, noemt de kritiek niet terecht. Er zijn volgens hem geen alternatieven voor kabels die windparken met land verbinden. Boskalis heeft in het verleden veel kabels geïnstalleerd van de grootste drie producenten ter wereld: het Franse Nexans, het Deense NKT en het Italiaanse Prysmian, maar die bedrijven hebben inmiddels hun eigen kabellegschepen en hebben Boskalis niet meer nodig.

“Wij willen nog steeds graag kabels installeren en staan dus een beetje met de rug tegen de muur. Dus zijn we op zoek gegaan naar alternatieven en komen we in China terecht. Het is de vrije keus voor die Europese spelers om zelf kabels te leggen, maar dan moeten ze daarna niet mekkeren, dat we een Chinees hier gaan introduceren”, aldus Berdowski.

Te veel focus op handel

Uit de enquête voor het FD blijkt ook dat veel bedrijven oneerlijke concurrentie ervaren van Chinese bedrijven in Europa en Nederland. “Vanuit Chinese partijen worden diensten soms 60% goedkoper aangeboden en dan uitgevoerd met Chinees personeel tegen Chinese voorwaarden. In hoeverre is dit gewenst en in welke mate is hier sprake van een level playing field?”, vraagt een van de respondenten, een kabelfabrikant, zich af.

Volgens Van der Lof is Europa veel te veel gericht op handel en “heeft niet goed in de gaten waar China mee bezig is”. “China kiest uiteindelijk voor zichzelf. Op het moment dat daar de energietransitie vorm gaat krijgen, zul je zien dat er ineens geen productiecapaciteit voor Europa meer beschikbaar is”, zegt hij.