Direct naar inhoud

Buurt- en thuisbatterijen niet de oplossing voor netcongestie — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 5 januari 2024

Een batterij in huis of in de buurt die opgewekte zonnestroom op piekmomenten opslaat is niet per se gunstig voor het verhelpen van netcongestie. Sterker nog, de batterijen kunnen de piekbelasting verergeren.

Dat blijkt uit onderzoek van CE Delft en Witteveen en Bos in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat naar aanleiding van een motie van Tweede Kamerlid Silvio Erkens (VVD). Die wilde onder andere weten wat het effect van thuis- en buurtbatterijen op netcongestie is en welke potentie ze hebben om netcongestie te verminderen.

Buurtbatterij in Rijssenhout, Noord-Holland. Uit onderzoek van CE Delft blijkt dat thuis- en buurtbatterijen geen oplossing bieden voor netcongestie. (Foto: Mariette Carstens/ANP)

Die potentie blijkt er met de huidige beleidskaders niet te zijn. Integendeel, thuis- en buurtbatterijen kunnen juist bijdragen aan piekbelasting door te laden op momenten dat de netbelasting al relatief hoog is. Dit kan voornamelijk ontstaan door handel op de energiemarkten. Er zijn momenten met een lage elektriciteitsprijs, terwijl de netbelasting al hoog is.

“Netcongestie is een lokaal, regionaal probleem. De elektriciteitsmarkt wordt aangestuurd door alles wat er landelijk gebeurt”, zegt Heleen Groenewegen een van de onderzoekers van CE Delft die meeschreef aan het rapport. De lokale situatie voor netcongestie gaat niet hand-in-hand met de nationale energiebalancering. Zo kan het bijvoorbeeld voorkomen dat het hard waait om zeven uur ’s ochtends als de vraag naar elektriciteit lokaal piekt. Omdat de energieprijs laag is door de overvloed aan windstroom, gaat de thuisbatterij opladen, terwijl er lokaal veel vraag is.

Beleidskaders

Momenteel ontbreken de juiste beleidskaders om reductie van piekbelasting te stimuleren en zullen deze batterijen bijdragen aan hogere pieken op het laagspanningsnet. Een van de aanbevelingen van de onderzoekers is prikkels te ontwikkelen om thuis- en buurtbatterijen congestieneutraal aan te sluiten, dus zodanig dat de netcongestie niet erger wordt door de komst van de batterijen.

Netbeheerders zijn de partij om methodes te ontwikkelen die ertoe leiden dat een batterij tijdens piekuren niet handelt op een manier die de pieken op het net verder verhoogt. Hiervoor kan een netbeheerder bijvoorbeeld contracten sluiten of nettarieven wijzigingen met eigenaren van thuis- en buurtbatterijen.

Businesscase

In theorie zouden thuis- en buurtbatterijen bij kunnen dragen aan het verhelpen van netcongestie. “Maar in de praktijk zien we dat dit heel lastig wordt”, zegt Groenewegen. “Dat heeft met name met de businesscase te maken.” Wanneer de thuisbatterij uitsluitend wordt gebruikt voor het opslaan van de zelf opgewekte zonne-energie zijn de inkomsten veel lager dan de totale kosten. Het meeste rendement levert de batterij op door ook te handelen op momenten dat de batterij niet actief hoeft te zijn voor de eigen zonnepanelen. “Batterijen zijn heel duur en je moet veel handelen op de elektriciteitsmarkten voordat je dat weer terugverdiend hebt.”

De onderzoekers berekenden dat de thuisbatterij, afhankelijk van de grootte van de batterij en het huishouden, nog ongeveer 30% tot 40% van de inkomsten met dagvooruithandel (nationale energiebalancering) kan realiseren. Maar ook met deze inzet is de terugverdientijd langer dan vijftien jaar. “Uit onze analyses blijkt dat ook zonder salderingsregeling en met afschaffing van dubbele energiebelasting de terugverdientijd minstens gelijk is aan de technische levensduur”, leest het onderzoek.

Voor buurtbatterijen geldt dat het lokaal opslaan en leveren van zonne-energie niet rendabel is richting 2030. Wel blijkt dat handelen op bepaalde balanceringsmarkten mogelijk rendabel is, maar deze markten zullen waarschijnlijk snel verzadigd raken door andere grootschalige batterijen.

Desalniettemin voorzien de onderzoekers dat thuis- en buurtbatterijen er wel gaan komen. Daarom adviseren zij het ministerie om met regelgeving te komen die ervoor zorgt dat deze batterijen netcongestieneutraal aangesloten gaan worden, zodat de piekbelasting niet verergerd wordt.

Maakbaarheidsgat

Ook bieden batterijen geen oplossing voor het maakbaarheidsgat van netbeheerders: het verschil tussen wat volgens de scenario’s in 2030 aan netuitbreidingen zou moeten worden behaald om de klimaatdoelstellingen te halen en wat de netbeheerders kunnen realiseren.

Voor het aansluiten van buurtbatterijen moeten netbeheerder ook technisch personeel inschakelen. Netbeheerders moeten dan hun capaciteit gaan verdelen tussen het verzwaren van het elektriciteitsnet en het aansluiten van nieuwe batterijen. Uit het onderzoek blijkt dat het inzetten op netverzwaring dan effectiever is.

Delen op sociale media