Direct naar inhoud

De groene erfenis van president Obama — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 17 februari 2015
De inhoud van dit artikel is gemigreerd. Lijkt er iets mis te gaan, of onderdelen te missen? Neem dan contact met ons op.

De Republikeinen in de VS weten het al lange tijd zeker: president Obama heeft steenkool de oorlog verklaard en draait het liefst vandaag nog de fossiele energie industrie de nek om. De voorbeelden liggen voor het oprapen, niet waar? Nou, niet helemaal, betoogt energie-analist in de VS Tim Boersma.

Obama_rtr.jpg
Obama tijdens een bezoek aan de Chinese president Xi Jinping afgelopen jaar | Reuters

Als je alle ‘duurzame’ initiatieven van Barack Obama van grofweg het laatste jaar op een rij zet, lijkt het wel alsof de Amerikaanse president hard op weg is zijn erfenis als ‘groene’ president veilig te stellen. Hij is bij de volgende presidentsverkiezingen niet meer herkiesbaar. En dus lijkt hij alvast te werken aan zijn ‘legacy’.

Zijn intenties zijn zonder twijfel oprecht. Ook Obama’s achterban staat grotendeels achter zijn energie- en klimaatbeleid. Maar het is de vraag in hoeverre alle ambities waargemaakt kunnen worden. Want hoewel Obama zich in aanloop naar de VN-klimaattop in Parijs eind dit jaar op het wereldtoneel nadrukkelijk manifesteert als klimaatbeschermer, heeft hij in eigen land met forse weerstand te maken. Daarbij komt, we moeten in gedachten houden dat het structureel veranderen van consumptiegedrag in de VS op korte termijn alleen in de marge mogelijk is.

Keystone XL

Neem de geplande pijpleiding Keystone XL. Die is het boegbeeld van het debat tussen Democraten en Republikeinen als het gaat om energiebeleid. Jaren geleden werd de leiding voorgesteld door private partijen, in essentie om olie uit de Canadese teerzanden naar de raffinaderijen in het zuiden van de VS te brengen. Letterlijk kasten vol rapporten zijn geschreven over de voor- en nadelen van het aanleggen van de leiding. Aan beide zijden worden de argumenten vaak schromelijk overdreven, en gaat het natuurlijk al lang niet meer om de feiten. Voorstanders wijzen op economische voordelen en duizenden banen die kunnen worden gecreëerd, tegenstanders willen geen stimulans voor oliewinning uit de Canadese teerzanden. Productie van die olie is met het huidige prijsniveau al niet meer waarschijnlijk op de korte termijn, maar het Congres heeft in januari na een jarenlang debat gestemd voor het aanleggen van Keystone XL.

Obama zal, zo heeft het Witte Huis herhaaldelijk aangekondigd, zijn veto uitspreken over de wet. Is dat het einde van de teerzanden? Natuurlijk niet. Wanneer de olieprijs winning in Canada weer aantrekkelijk maakt, zal de markt een andere route vinden. Andere leidingen, of meer transport per spoor.

Clean Air Plan

Toen de federale milieudienst (Environmental Protection Agency, EPA) haar Clean Air Plan in januari van 2014 lanceerde, wisten Republikeinen het zeker: Obama had steenkool de oorlog verklaard. Een belangrijk onderdeel van het plan is een emissiereductie voor bestaande elektriciteitscentrales. Boze tongen beweren dat in essentie centrales die steenkool verbranden niet meer mogelijk zullen zijn zonder het afvangen van CO2. Toegegeven, als de plannen in hun originele vorm worden aangenomen, zal dat inderdaad grote gevolgen hebben voor de elektriciteitsproducenten, en zullen tientallen gigawatt aan capaciteit van het net worden gehaald.

Maar of het zo ver komt, is zeer de vraag. De wetgeving werd voorgesteld in de veronderstelling dat technologie voor het afvangen en opslaan van CO2 commercieel beschikbaar zou zijn. Dat is niet het geval. Bovendien zullen de bestaande plannen tot in den treure worden aangevochten door belangengroeperingen. We weten op zijn vroegst in juni 2015 in wat voor vorm de plannen worden aangenomen. Daarnaast moeten we in gedachten houden dat een andere trend, die ik in een eerdere column beschreef, onverminderd doorgaat: de VS is een significante exporteur van steenkool geworden, en zou die rol wel eens verder kunnen uitbreiden in de komende jaren.

Daarmee zouden, zelfs wanneer progressieve wetgeving wordt aangenomen, emissies weliswaar in de VS gereduceerd worden (iets dat nu al significant gebeurt doordat elektriciteitsproducenten gas verkiezen boven steenkool, en doordat hernieuwbare energie steeds meer terrein wint), maar ook voor een deel geëxporteerd.

China

In november 2014 verrasten president Obama en de Chinese leider Xi Jinping de wereld (en volgens bronnen in het Witte Huis zichzelf) door een akkoord te bereiken over het reduceren van CO2-emissies. De VS committeren zich onder de afspraak tot een reductie van emissies tussen 26% en 28% in 2025, in vergelijking tot 2005. Het Witte Huis benadrukte dat deze doelen alle met bestaand beleid kunnen worden gehaald. Maar let wel, daarbij rekent het wel op het doorgaan van de plannen zoals voorgesteld onder het zojuist besproken Clean Air Plan. Wanneer die plannen op de schop gaan, is het natuurlijk de grote vraag hoe de reducties dan wel behaald worden. Voor de overeenkomst in meer algemene zin geldt dat aan beide zijden grote onzekerheden bestaan over hoe de ambitieuze doelen worden gehaald, en het zal jaren duren voordat we een goede indruk hebben of dit echt wat wordt. Dat maakt de overeenkomst niet minder belangrijk (de twee grootste uitstoters van CO2 spreken de intentie uit hun verantwoordelijkheid te nemen), maar is wel belangrijk om in ogenschouw te nemen.

Alaska

Afgelopen januari nam Obama een volgend controversieel besluit: het zogeheten Arctic National Wildlife Refuge werd tot ‘wildernis’ verklaard. Daarmee wordt het gebied feitelijk beschermd tegen de winning van olie en gas, hoewel er naar verwachting alleen onder de kustvlaktes van Alaska al ruim 10 miljard vaten olie te winnen zijn. Senator Murkowski van Alaska was woedend. Hoe moeten de inwoners van Alaska banen vinden wanneer industriële ontwikkeling gedwarsboomd wordt?

Toegegeven, de alternatieve bestaansmiddelen zijn schaars. Toerisme is een nichemarkt en dat zal waarschijnlijk niet snel veranderen, de visserij is steeds minder arbeidsintensief. Lokale groeperingen, ook aan de meer linkse zijde van het politieke spectrum, wonden zich eveneens op. Prima als dit verboden wordt, maar wat is het realistische alternatief? En kan de president dan ook even uitleggen waarom hij dit besluit neemt terwijl hij nooit voor andere redenen in Alaska is geweest dan het bijtanken van Air Force 1? Met landen als Iran wordt onderhandeld, schamperde Murkowski, maar Alaska wordt gewoon de federale wil opgelegd! Dubieus allemaal, maar bovenal niet consistent. Want terwijl er veel lawaai werd gemaakt over Alaska, stelde het Witte Huis ook voor om drillen voor olie en gas in de Atlantische Oceaan mogelijk te maken, van Virginia tot Georgia.

De New York Times beschreef dat Obama deze lijn vaker heeft gevolgd. Iets nemen, maar tegelijk ook iets geven. Het meest relevant is de balans op de lange termijn. Voor de korte termijn, ligt het er maar net aan wat je wilt zien. Tegenstanders hekelen de groene agenda. En hoewel het aandeel groene energie gestaag blijft groeien, hoort de VS inmiddels bij ’s werelds grootste producenten (een van de grootste consumenten was het altijd al) van olie, gas, en steenkool.

Zo groen is het dus allemaal ook weer niet.

Tim Boersma is als energie-expert verbonden aan onderzoeksbureau Brookings Institution in Washington.