Direct naar inhoud

Deal over snellere aanscherping ETS-doel in Europees Parlement — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 18 mei 2022

De milieucommissie van het Europees Parlement wil het reductiedoel voor het emissiehandelssysteem EU-ETS aanscherpen naar 67% in 2030, ten opzichte van 2005. Dat is strenger dan het voorstel van de Europese Commissie in het Fit for 55-pakket, dat inzet op 61%.

Dinsdag stemde een meerderheid van de milieucommissie (Envi) voor een pakket wijzigingen van de Fit for 55-plannen die de Europese Commissie afgelopen zomer presenteerde. Behalve een aanscherping van de plannen voor een CO₂-grensheffing, bevatten die enkele belangrijke wijzigingen van het EU-ETS.

De parlementariërs stellen voor om het maximaal aantal emissierechten in omloop met 4,2% terug te brengen in het jaar nadat de hervormingen zijn ingevoerd, wat naar verwachting in 2023 zal zijn. Elk volgend jaar zou dit percentage met 0,1 procentpunt oplopen tot aan 2030. In het plan van Fit for 55 zou deze reductiefactor stabiel blijven op 4,2%.

De milieucommissie wil ook een aanscherping van de eenmalige verlaging van dit plafond aan emissierechten die de Europese Commissie voor ogen heeft. Waar deze verlaging in de Fit for 55-plannen gelijk staat aan een reductie van 117 miljoen ton CO₂, willen de Europarlementariërs een reductie van 205 miljoen ton.

De Duitse Europarlementariër Peter Liese (CDU/EVP), rapporteur op het gebied van de Europese emissiehandel. (Foto: ANP/AFP)

De aanscherping van het reductiedoel is een compromis tussen de sociaaldemocraten, de groenen, de liberalen en de linkse fractie in het Europees Parlement. De EVP-fractie, de grootste van allemaal, was minder enthousiast. “Voor mij persoonlijk gaat het compromis van de milieucommissie te ver op sommige plekken”, aldus de Duitse christendemocraat Peter Liese, rapporteur op het gebied van de Europese emissiehandel. Volgens Liese zal de aanscherping het niet halen als het hele Europarlement over de wijzigingen moet stemmen. Dat gebeurt op 7 juni.

Speculanten niet welkom

Ook Jos Cozijnsen, emissie-expert van de Climate Neutral Group, benadrukt dat het voorstel nog niet definitief is. “Het verschil tussen voor- en tegenstanders is niet groot. De milieucommissie doet nu een flinke schep bovenop de plannen van Fit for 55, maar het is afwachten wat daar in de plenaire sessie van over blijft. Vervolgens kunnen de lidstaten er ook nog weer iets vanaf snoepen.”

Hij is zelf wel te spreken over het voorstel om investeerders en speculanten minder toegang te geven tot de ETS-markt. De milieucommissie wil vanaf 2025 alleen nog uitstoters en hun financiële tussenpersonen toegang geven tot het systeem voor de handel in emissierechten.

Ook strengere regels voor ESR

Behalve de ETS-doelen, die in de hele EU hetzelfde zijn voor de betrokken sectoren, wil het Europees Parlement op bepaalde punten ook strengere regels voor de zogenoemde Effort Sharing Regulation (ESR). Dat zijn bindende reductieopgaven voor elke lidstaat die met nationaal beleid moeten worden gehaald.

De milieucommissie volgt hierin een voorstel van de Zweedse rapporteur Jessica Polfjärd (Moderaterna/EVP) om het moeilijker te maken voor landen om emissieruimte te verhandelen. Landen die beter presteren dan hun eigen doel, mogen straks nog 5% van de ongebruikte CO₂-ruimte verkopen aan landen die tekort komen. De Europese Commissie zette in op 10%.

Verder wordt de zogenoemde Veiligheidsreserve geschrapt. Deze reserve zou bestaan uit 105 megaton aan CO₂-equivalenten, die gebruikt kunnen worden door armere lidstaten die hun doelen dreigen te missen.

Volgens Cozijnsen is het een teken dat de ETS-markt volwassen wordt. “Enkele jaren geleden had ik gezegd dat speculanten nodig waren voor de liquiditeit in de markt. Zij vormden toch een beetje de olie van de handel. Maar inmiddels is er genoeg aanbod van emissierechten en heb je dagelijks veilingen, dus bedrijven hebben geen speculanten meer nodig.”

Nieuwe sectoren

Verder noemt hij het “opvallend” dat ook ‘het tweede ETS’ door de stemming is gekomen. Dit gaat over de plannen voor een apart emissiehandelssysteem voor het transport en de gebouwde omgeving. “Hier was aanvankelijk veel ophef over, omdat men dacht dat het allemaal te duur zou worden”, zegt hij. “Maar het is toch erdoorheen gekomen. Het begint allemaal een beetje voorzichtig, maar er komen op deze manier wel nieuwe sectoren met veel bronnen van emissies onder een gesloten systeem. Daarmee krijg je de uitstoot langzaam onder controle.”

Een sector die onder het reguliere ETS komt te vallen, als het aan de milieucommissie ligt, is de afvalverbranding. De in Nederland relatief grote sector zou vanaf 2026 onder het ETS moeten komen. Voordat dit gebeurt moet er wel eerst een rapport komen van de Europese Commissie naar de mogelijke gevolgen van deze stap. In Nederland vallen afvalverbrandingsinstallaties al wel onder de nationale CO₂-heffing.

Marktstabiliteitsreserve

Binnen het reguliere ETS wil de milieucommissie het marktstabiliteitsreserve (MSR) versterken. Dit mechanisme is na 2008 in het leven geroepen om te voorkomen dat door externe factoren zoals een kredietcrisis een overvloed aan emissierechten zou ontstaan, wat de prijs op een ongewenste manier zou drukken.

Als het aantal ETS-rechten in omloop hoger is dan bepaalde drempelwaarden, wordt een bepaald percentage aan CO₂-rechten uit de markt gehaald en in de MSR geplaatst. Afhankelijk van overschotten of tekorten kunnen deze rechten na verloop van tijd weer terugvloeien naar de markt of helemaal worden afgeschreven. Fit for 55 wilde deze drempelwaarde op 833 miljoen zetten, maar de milieucommissie wil dit verlagen naar 700 miljoen. Het innamepercentage blijft in beide voorstellen gelijk op 24%.