Direct naar inhoud

Europese steun voor Nederlands plan met CO₂-emissierechten — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Gepubliceerd op: 4 oktober 2022

Zowel vanuit het Europarlement als de lidstaten van de Europese Unie is er steun voor een Nederlands plan om de veiling van CO₂-uitstootrechten naar voren te halen. Op die manier moet het landenblok geld genereren om de afhankelijkheid van Russisch gas te verminderen.

Het plan is een alternatief voor een controversieel voorstel van de Europese Commissie. Het dagelijks bestuur van de EU had in mei het oog laten vallen opvallen op het zogeheten Market Stability Reserve (MSR). Dat is een fonds dat is opgezet om de overtollige emissierechten uit de markt te nemen en zo de prijs ervan te stutten. Volgens de Commissie zou het fonds de rechten die het uit de markt heeft gehaald, weer terug kunnen zetten. Daarmee zou zo’n €20 mrd op te halen zijn.

Maar er was meteen veel kritiek op dit plan. Het zou haaks staan op het Brusselse beleid om de uitstoot van broeikasgassen juist te verminderen en de integriteit en geloofwaardigheid van het Europese handelssysteem ondermijnen. Nederland kwam daarom begin september met het idee om niet het MSR aan te spreken, maar rechten die eigenlijk pas in de jaren 2027-2030 zouden worden geveild, alvast in de periode 2023-2026 van de hand te doen.

De Finse energiecentrale in Tampere is bezig met verduurzamen naar biomassa. (Foto: Juho Luomala/Unsplash)

Geld vrijspelen

Het totaal aantal emissierechten neemt op die manier niet toe tussen nu en 2030, het jaar waarin de EU de uitstoot van broeikasgassen met 55% gereduceerd wil hebben ten opzichte van 1990. Maar komt zo wel geld vrij om eerder investeringen te doen in alternatieven voor Russisch gas. De milieucommissie van het Europarlement omarmde het idee op maandagavond, gevolgd door de ministers van financiën van de EU-landen op dinsdag.

“Oplossingen op de korte termijn mogen niet het klimaat- en energiebeleid op de lange termijn ondermijnen”, zegt GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout, lid van de milieucommissie. “Als we dan toch het EU-emissiehandelssysteem voor financiering van dit pakket inzetten, dan moeten we het op een verantwoorde manier doen. Het nieuwe plan verandert de hoeveelheid uitstoot niet: het haalt alleen de verkoop van CO₂-rechten naar voren. Het klimaat is zo geen verliezer.”

Ook minister Sigrid Kaag van Financiën is tevreden, al heeft ze in de onderhandelingen met de andere EU-landen niet het hele Nederlandse wensenlijstje kunnen verzilveren, erkent ze. Zo wordt de beoogde opbrengst van €20 mrd niet over de lidstaten verdeeld volgens de gebruikelijke verdeelsleutel van het bruto nationaal inkomen (bni). Het Nederlandse bni-aandeel in de EU is 5,9%. Nederland krijgt echter 2,28% van de €20 mrd, oftewel €455 mln, luidt de deal van de lidstaten. “We hebben gezegd dat dit geen precedent mag scheppen voor toekomstige verdelingen”, zegt Kaag. “Je kunt niet alles binnenhalen.”

Russisch gas moet naar nul

Begin dit jaar was Rusland nog goed voor 40% van het gas dat de EU importeert. Dat is inmiddels teruggevallen tot circa 9%. In uiterlijk 2027 moet dit tot nul zijn gereduceerd, waarvoor volgens Brussel in totaal zo’n €200 mrd aan investeringen vereist zijn.

Het potje van €20 mrd waar nu over gesproken wordt, is daar onderdeel van. Waar de milieucommissie van het Europarlement en de lidstaten nog wel over van mening verschillen, is de inzet van het innovatiefonds. De lidstaten willen daar, conform de Nederlandse wens, driekwart van die €20 mrd vandaan halen; de rest moet dan volgen uit het naar voren halen van het veilen van emissierechten.

De milieucommissie wil met het veilen het volledige bedrag ophalen en wil niet dat het innovatiefonds zomaar wordt ingezet om alternatieven voor Russisch gas te financieren. “Het innovatiefonds is nodig om projecten te financieren die de uitstoot van CO₂ helpen te verminderen”, zegt PvdA-Europarlementariër Mohammed Chahim. “En dus niet voor bijvoorbeeld een lng-project.“