Direct naar inhoud

Gasbesparing van 75% bij hybride warmtepomp afhankelijk van afgiftesysteem en inregelen — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 27 juni 2023

Afgiftesysteem en regeltechniek zijn “van cruciaal belang” om een hybride warmtepomp goed en efficiënt te laten draaien, constateren onderzoekers in het Demoproject Hybride Warmtepompen. Maar dan is de gasbesparing met 75% ook aanzienlijk. Daar staat uiteraard een gestegen stroomverbruik tegenover.

Tweehonderd woningen doen mee aan het demonstratieproject. Het doel is om de prestaties van een hybride warmtepomp in het dagelijks gebruik te meten, over -minimaal- een heel stookseizoen. Het onderzoek is relevant nu vanaf 2026 een gasgestookte ketel alleen nog door een hybride combinatie van een warmtepomp met gasketel mag worden vervangen -of door een duurzamer alternatief.

Elk van de woningen kreeg een hybride warmtepomp (verschillende merken werden gebruikt) en een uitgebreide meetset, die elke tien seconden de energiestromen in de woning meet en doorstuurt voor data-analyse. In een aantal woningen is het afgiftesysteem verbeterd, bijvoorbeeld door enkele radiatoren te vervangen, maar de woningen zijn niet extra geïsoleerd of anderszins bouwkundig aangepast.

Initiatiefnemers

Het project ging in 2021 van start en is een initiatief van de Nederlandse Verduurzamingsindustrie Gebouwde Omgeving (NVI-GO), Techniek Nederland, ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Het demonstratieproject werd uitgevoerd door de Stichting Smart Energy Foundation, en kreeg ruim €1 mln subsidie van BZK. Daar is voldoende van over om nog een jaar door te gaan met meten. Dit onderzoek is een fijnmaziger onderzoek dan een eerder onderzoek van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, en een uitgebreider onderzoek dan een eerdere test van de Consumentenbond.

Besparing 75%

De resultaten van honderdtwintig woningen zijn na anderhalf jaar meten binnen en op basis daarvan presenteren de onderzoekers de eerste bevindingen. Die zijn in grote lijnen positief: de gemiddelde besparing op gas was 75%, dat wil zeggen: de woningen gingen van een gemiddeld jaarverbruik van 1.850 kubieke meter aardgas naar een gemiddeld verbruik van 475 kuub. Het elektriciteitsverbruik steeg per woning met gemiddeld 2.360 kWh. Dat resulteert, volgens de onderzoekers, in een gemiddelde financiële besparing per woning van zo’n €1.000, gebaseerd op de plafondprijzen onder het prijsplafond.

De bespaarde percentages verschilden in wezen niet per woningtype, merkten de onderzoekers. Wel van cruciaal belang bleek de regeltechniek en het afgiftesysteem. Henk Sijbring, van de Nederlandse Verwarmingsindustrie, zegt: “Een lage aanvoertemperatuur is bijna recht evenredig met het percentage besparing.” Dat gaat om temperaturen van 30°C of lager. Het tapwater, dat wel een hogere temperatuur moet bereiken in verband met legionellabesmetting, is afkomstig van de gasketel. In het rapport staat: “Om een hybride installatie succesvol te kunnen toepassen, is een ‘meten = weten-aanpak’ noodzakelijk.”

Interessant is dat het percentage besparing niet samenhing met het type woning of het vroegere gasverbruik. In het onderzoek waren ook een twintigtal woningen die beduidend slechter scoorden qua besparing, met minder dan 60% en soms zelfs minder dan 40%. Daar gaan de onderzoekers nog specifiek naar kijken om te zien wat daar de oorzaak van is, maar Sijbring vermoedt dat het afgiftesysteem een belangrijke rol speelt.

Hybride warmtepomp, in combinatie met een cv-ketel (deze foto hangt niet samen met het onderzoek). (Foto: Marcel van den Bergh/ANP)

Kanttekening

Bij de genoemde besparingen moet wel een belangrijke kanttekening bij worden geplaatst: de afgelopen twee winters waren verre van gebruikelijk voor energie en energietarieven. Het is dus goed mogelijk dat dat een rol heeft gespeeld in de resultaten. Sijbring erkent dat, maar merkt wel op dat al bij de resultaten van de eerste vijftien woningen een besparing van zo’n 76% werd gemeten. De nu gevonden 75% ligt in lijn met die resultaten.

Alles bij elkaar zijn de onderzoekers tevreden met het onderzoek tot nog toe, aldus Sijbring. Hij stelt dat het goed is, wanneer beleid wordt gemaakt om een techniek als hybride warmtepompen te stimuleren, dan ook te onderzoeken wat de apparaten in de praktijk doen. “We moeten niet alleen berekenen wat de effecten zijn, maar ook meten.” In die gedachte gaat het project nog een jaar langer door. Niet alleen zijn nog niet de data van alle tweehonderd woningen binnen, maar bovendien wil de groep onderzoeken wat er aan de hand is bij de woningen met afwijkende resultaten. Dat kan ook meer licht werpen op het effect van de energiecrisis.

Toekomst

Sijbring voorziet met de resultaten in de hand een toekomst voor hybride warmtepompen als blijvende technologie. Hij rekent het voor: gesteld dat het aardgasverbruik van alle woningen in Nederland zo’n 8,5 à 10 miljard kuub bedraagt, en dat daar door hybride warmtepompen dan 75% af zou gaan. Dan blijft er zo’n 2 tot 3 mrd kuub aan gasvraag over. En laat 2 mrd kuub nu net de door het kabinet beoogde groengasproductie in 2030 zijn. “Dan zijn we bijna klaar met de energietransitie in de gebouwde omgeving.”

Sijbring lacht. Hij weet ook wel dat er meer kapers op de kust zijn voor dat groene gas, dat er bovendien nog niet eens is. Maar toch. “Dit product gaat meewerken in de energietransitie van de gebouwde omgeving, dat is wel zeker.”