Direct naar inhoud

Geste aan industrie bij uitfasering van gratis CO₂-rechten — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 17 januari 2022

Bedrijven die straks hun gratis emissierechten moeten inleveren in ruil voor de CO₂-grensheffing die de Europese Unie wil invoeren, moeten die rechten weer kunnen terugkrijgen als de nieuwe heffing onvoldoende bescherming blijkt te bieden tegen oneerlijke concurrentie van elders.

(Foto: Dimitry Anikin/Unsplash)

Dat staat in een voorstel van de Duitse Europarlementariër Peter Liese. De christendemocraat stelt voor dat overheden de bewuste emissierechten nog even reserveren en pas verkopen als de studie naar de effectiviteit van de CO₂-grensheffing is afgerond.

Liese is namens het Europarlement ‘rapporteur’ op de Brusselse regels over emissiehandel. Die regels worden aangescherpt vanwege de opgeschroefde klimaatambities van de EU. De Europese Commissie deed daartoe afgelopen zomer een pakket aan wetsvoorstellen. Het is nu aan de lidstaten en het Europarlement om hun positie daarover te bepalen. De verdeeldheid onder Europese volksvertegenwoordigers over de toekomst van gratis emissierechten is groot.

Sinds begin deze eeuw moet de zware industrie in de EU betalen voor hun CO₂-uitstoot. De lidstaten veilen daartoe emissierechten. Sectoren die beschermd moeten worden tegen concurrentie uit delen van de wereld die geen CO₂-beprijzing kennen, krijgen een deel van hun rechten gratis. Anders, zo is de angst, kunnen ze besluiten hun productie naar elders te verplaatsen.

CBAM

De discussie over de gratis rechten vloeit voort uit het carbon border adjustment mechanism, kortweg CBAM, dat Brussel wil invoeren. Dat betekent dat import uit regio’s met minder grote klimaatambities geconfronteerd worden met een CO₂-heffing die vergelijkbaar is met de CO₂-prijs die Europese producenten moeten betalen. Het toekennen van gratis rechten moet dan stoppen, omdat er anders sprake zou zijn van dubbele bescherming en strijdigheid met de regels van de Wereldhandelsorganisatie.

Maar over de snelheid waarmee de gratis rechten moeten worden ingeleverd, bestaat stevig verschil van inzicht. De Europese Commissie stelt een afbouwperiode van tien jaar voor. Liese laat die termijn intact, met de toevoeging dat de ingeleverde gratis rechten nog even vastgehouden worden. PVDA-Europarlementariër Mohammed Chahim stelde onlangs voor de gratis rechten in drie jaar tijd af te bouwen.

Marktverstoring

GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout pleit al langer voor het afschaffen van gratis CO₂-rechten. Ze zorgen volgens hem voor te veel marktverstoring. CBAM is volgens Eickhout een beter alternatief om Europese bedrijven te beschermen. Ze kunnen in elk geval niet naast elkaar bestaan, vindt Eickhout. Hij leest het voorstel van Liese als “een opstapje naar een compromis”.

Alle ogen zijn nu gericht op de liberalen van Renew. Zij vormen in omvang de derde groep van het Europarlement en zijn nog verdeeld over het vraagstuk van de gratis emissierechten. “Voor ons is belangrijk dat zolang CBAM nog niet waterdicht is, je niet alle vrije certificaten uit de markt haalt”, zegt VVD-Europarlementariër Jan Huitema.

De VVD’er wil daarnaast dat exporteurs ook beschermd worden door CBAM, een wens die eveneens leeft bij de industrie en waarvoor Duitsland ook aandacht heeft gevraagd. “Daar moet iets aan gebeuren, anders produceren bedrijven in de EU straks alleen nog maar voor de interne markt.”

Andere blikvangers

In het rapport van Liese staan nog enkele andere blikvangers. Zo wil de Duitse Europarlementariër dat lidstaten tijdelijk -maximaal twee jaar- buiten het nieuwe CO₂-prijsmechanisme voor auto’s en gebouwen kunnen blijven. Dit mechanisme zet vooral kwaad bloed in voormalige Oostbloklanden, waar burgers geen geld hebben voor de aanschaf van een elektrische auto en isolatie van hun huizen, terwijl fossiele brandstoffen daar nog een veel groter deel van de energiemix uitmaken dan in West-Europa.

Daarnaast wil de Duitse Europarlementariër dat afvalverbrandingsovens vanaf 2028 ook gaan betalen voor de CO₂ die ze uitstoten. In het voorstel van de Commissie blijven ze buiten schot.