Direct naar inhoud

Harbers tracht zorgen weg te nemen over walstroomverplichting per 2030 — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 5 oktober 2022

Minister Harbers heeft in gesprek met havenorganisaties getracht zorgen weg te nemen over de voorgenomen nationale walstroomverplichting per 2030. Branchevereniging VRTO vreest dat zo’n verplichting wel erg veel (financiële) verplichtingen legt op het bordje van de terminalbedrijven. Maar volgens Harbers staat nog niet vast dat deze verplichtingen bij de terminals komen te liggen.

Walstroominstallatie met een vermogen van 20 MW op de Landtong Rozenburg, in de haven van Rotterdam. (Foto: Jeffrey Groeneweg/ANP)

De Europese Commissie wil dat alle Europese havens vanaf 2030 verplicht walstroom aanbieden voor container-, cruise- en ferryschepen. Hoewel deze regelgeving nog niet definitief is, sorteert het kabinet vast voor op de deadline van 2030. In maart opende het kabinet als eerste stap een “tijdelijke subsidieregeling walstroom zeeschepen”. Hiernaast verkent het kabinet de invoering van een nationale walstroomverplichting, maakte minister Mark Harbers (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) voor de zomer bekend.

Walstroom

Walstroom houdt in dat schepen in de haven elektriciteit kunnen krijgen via een stroomverbinding aan de kade. Dit maakt het onnodig om vervuilende dieselgeneratoren te laten draaien voor de stroomvoorziening, zoals tot nu toe meestal nog gebeurt.

De haven van Rotterdam verwacht in 2030 jaarlijks 200.000 ton CO₂-uitstoot te kunnen besparen door over te stappen op walstroom. Minstens zo belangrijk vanuit het perspectief van volksgezondheid is dat ook andere uitstoot zoals fijnstof, stikstof en zwaveloxide fors omlaag gaat. Dat verbetert de luchtkwaliteit, wat belangrijk is aangezien veel havens in de buurt liggen van woonwijken.

Voor tankers is vooralsnog geen walstroomverplichting in de maak. Dat komt omdat deze schepen vaak brandbare en explosieve stoffen vervoeren. Dat maakt het gebruik van walstroom risicovol. Onderzoek moet uitwijzen hoe dit toch op een veilige manier zou kunnen.

Het idee van zo’n walstroomverplichting viel niet bij iedereen in goede aarde. De Vereniging van Rotterdamse Terminal Operators (VRTO) stuurde een brief aan Harbers waarin ze haar zorgen uitte over de verplichting. In de kern gaat die kritiek over wie er verantwoordelijk is voor de aanleg, de financiering en de exploitatie van walstroomvoorzieningen. De VRTO vreest dat de verplichting ertoe kan leiden dat terminal operators verplicht actief betrokken worden in de financiering, aanleg en exploitatie ervan.

Een vergelijkbaar punt is te horen bij Havenbedrijf Rotterdam, dat in principe positief is over het doel van walstroom op alle kades in 2030, en verwacht dat dit een haalbaar streven is. “Een belangrijk punt voor ons is dat de hele sector dit tegelijk doet in Europa, zodat je een gelijk speelveld hebt. Het feit dat de Europese Commissie dit nu wil regelen via het Fit for 55-pakket, betekent dat aan die eis wordt voldaan”, zegt woordvoerder Sjaak Poppe. “Dan is vervolgens wel de vraag wie de kosten betaalt. Als dat in de ene haven de overheid is en in de andere haven het bedrijfsleven, dan heb je nog geen gelijk speelveld.”

Minister Harbers heeft eerder deze maand overleg gehad met VRTO, Havenbedrijf Rotterdam en de Branche Organisatie Zeehavens (BOZ), om over deze punten te spreken. In een poging de zorgen van de terminalbedrijven weg te nemen, benadrukte hij daarin onder meer dat het “niet op voorhand vaststaat dat de verplichting rechtstreeks op de terminal komt te liggen”.

“Ten aanzien van de verantwoordelijkheid voor financiering, aanleg en exploitatie van walstroomfaciliteiten zijn verschillende samenwerkings- en financieringsconstructies mogelijk”, aldus de minister in een brief hierover aan de Tweede Kamer. Hij verwijst onder meer naar Rotterdam Shore Power, een samenwerking van Eneco en Havenbedrijf Rotterdam dat onder meer onderzoekt of het walstroomproject voor rederij Heerema kan worden uitgebreid naar de terminal van Vopak in de Europoort. Volgens de minister kunnen dit soort organisaties “een belangrijke faciliterende rol spelen en terminal-operators bijstaan en ontzorgen”.

In de verduurzamingsplannen van het industriegebied Rotterdam-Moerdijk is walstroom opgenomen als een van de acht “sleutelprojecten”. Dat bleek recent uit een update van de zogenoemde cluster-energiestrategie (CES) Het doel is om in 2030 minimaal 90% van de bezoekende schepen aan de stekker te leggen. Dat komt overeen met de plannen van de Commissie, zegt woordvoerder Poppe. “Om 90% van de bezoekende schepen walstroom te kunnen leveren, zul je feitelijk alle kades van walstroominfrastructuur moeten voorzien.”