Direct naar inhoud

Jetten werkt aan maximale marge voor leveranciers onder prijsplafond — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 11 november 2022

Energieleveranciers krijgen vanaf maart het verschil vergoed tussen de inkoopkosten plus een marge voor gederfde inkomsten onder het prijsplafond. Minister Rob Jetten (Klimaat en Energie, D66) werkt aan het vaststellen van een toegestane winstmarge voor elke individuele leverancier op basis van historische data, zei hij donderdag in debat met de Tweede Kamer. De energieleveranciers pleitten er eerder voor om pas na afloop van de looptijd van de regeling te toetsen.

Heet hangijzer bij de invoering van het prijsplafond, dat ervoor gaat zorgen dat huishoudens tot een vastgesteld verbruik een maximaal tarief betalen voor hun energie, is de vergoeding die energieleveranciers ontvangen voor gederfde inkomsten. Kabinet en Kamer hebben een voorkeur voor een model waarin leveranciers de inkoopkosten plus een marge ontvangen. Die marge zou dan lager moeten liggen dan in voorgaande jaren, omdat de overheid via het prijsplafond en de compensatie een deel van de risico’s overneemt.

ACM kan geen marge vaststellen

In een hoorzitting met Tweede Kamerleden legde de ACM uit dat een maximale marge voor de hele sector vaststellen grote risico’s meebrengt op overcompensatie voor sommige bedrijven en ondercompensatie (en dus financiële problemen) voor andere bedrijven. Ook zijn historische data over kosten en rendementen niet representatief in de huidige, volatiele en veranderende markt. Zo geven leveranciers vrijwel geen geld meer uit aan wervingskosten, gaf directielid Manon Leijten als voorbeeld. De vangnetregeling, waarmee de toezichthouder in de gaten houdt of tarieven wel redelijk zijn, omvat zaken als kosten en marge op tariefniveau, niet op bedrijfsniveau. Op bedrijfsniveau uitzoeken wat een redelijke marge zou zijn, kan wel, aldus de ACM, maar het benodigde boekenonderzoek kost minstens een jaar. De ACM heeft daarom de opdracht een marge vast te stellen teruggegeven aan de minister.

Maar toezichthouder Autoriteit Consument & Markt liet weten die marge niet “op objectieve en feitelijke gronden” te kunnen vaststellen (zie kader). Jetten besloot daarop voor januari en februari het verschil tussen de contractprijs en de plafondprijs te vergoeden, om vanaf maart alsnog op een vergoeding voor kosten plus marge over te stappen.

Zere been

Dat is tegen het zere been van de Tweede Kamer, die aangewakkerd door de waarschuwende woorden van economen vreest voor grote overwinsten bij de bedrijven. In het debat kwamen verschillende Kamerleden met mogelijke oplossingen. GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee noemde de optie om per bedrijf de winsten van de afgelopen jaren vast te stellen, en daaruit een toegestane marge te destilleren. CDA-Kamerlid Henri Bontenbal noemde een opslagpercentage van algemene kosten, winst en risico dat in andere branches wordt gebruikt.

“Ik onderzoek een vergelijkbare richting, waarbij we onder andere de inkoopkosten vergoeden en een vaste maximale vergoeding zetten om die brutomarge te kunnen bepalen”, zei minister Jetten. Dat gebeurt door een niet nader genoemd adviesbureau, aldus de minister. De berekening van de toegestane marge gebeurt op basis van historische data en voor elke leverancier afzonderlijk. Hij benadrukte dat de regeling wel heel goed in elkaar moet steken. “U weet, ik heb met een paar energiebedrijven zaken lopen over compensatie en ik wil dat nu voorkomen.” De minister benadrukt dat er zo snel mogelijk duidelijkheid moet komen over zowel de situatie in januari en februari, als over de regeling daarna.

“Niet alleen vanwege de mogelijke juridische consequenties”, zei Jetten, “ook voor betrouwbaarheid tussen overheid en energieleveranciers, die op ons verzoek voor ons iets heel bijzonders aan het doen zijn.” De energieleveranciers hebben niet om steun bij de overheid gevraagd, zei Jetten in reactie op de oproep van SP-Kamerlid Renske Leijten om de “liquiditeitssteun” om te zetten in een overheidsaandeel in de energiebedrijven. De energieleveranciers zijn volgens Jetten in het gat gesprongen dat achterbleef toen het niet mogelijk bleek om huishoudens via overheidsinstanties een vergoeding uit te keren voor hun energierekening.

CEO As Tempelman van Eneco, algemeen directeur Coen de Ruiter van Greenchoice en CEO Resi Becker van Essent tijdens de hoorzitting over de hoge energieprijzen en de invoering van het prijsplafond. (Foto: Robin van Lonkhuijsen/ANP)

Energieleveranciers

De energieleveranciers hadden eerder donderdag tijdens een hoorzitting benadrukt dat zij één regeling willen gedurende de hele looptijd van het prijsplafond, en willen niet na twee maanden op een ander systeem overstappen. Ook zijn de energiebedrijven niet gecharmeerd van een maximum aan de marge die zij mogen maken. De energieleveranciers stellen dat zij de compensatie voor het prijsplafond euro voor euro doorgeven aan de klanten, en fungeren als doorgeefluik voor de overheid.

Weliswaar worden de risico’s op wanbetaling verminderd door het prijsplafond, maar de risico’s aan de inkoopkant liggen nog altijd bij de leveranciers, legde Greenchoice-directeur Coen de Ruiter uit aan de Tweede Kamerleden. En dat risico is vele malen groter dan het kredietrisico, zeker in de huidige markt. Eneco-CEO As Tempelman merkte op dat de kosten door het prijsplafond bij de leveranciers flink zijn gestegen: de it-systemen moeten worden aangepast, en de telefoon staat bij de klantenservice roodgloeiend om vragen te beantwoorden over het overheidsbeleid. De daadwerkelijke marge is slechts een klein onderdeel van het totale tarief, aldus de leveranciers. (Zie ook de tabel onderaan het artikel.)

Marktmonitor ACM

Toezichthouder Autoriteit Consument & Markt wil vanaf januari starten met een maandelijkse monitor waarin de tarieven van de modelcontracten van de tien grootste leveranciers zijn opgenomen, bleek tijdens de hoorzitting over het prijsplafond. In de monitor wordt ook inzichtelijk gemaakt hoeveel huishoudens naar een ander contract zijn overgestapt, en “binnen marges” wat de marktaandelen zijn van de bedrijven. De monitor zal zich in de loop van de tijd verder ontwikkelen met meer en preciezere informatie, al naar gelang behoefte en noodzaak, liet de ACM weten.

Minister Jetten meent dat de monitor zal helpen om de consumententarieven ook tijdens de looptijd van prijsplafond niet onnodig te laten stijgen. Hij noemde het maandelijkse overzicht “bijna een vorm van naming and shaming”, en meende dat grote schommelingen zo snel inzichtelijk zijn.

Toetsing achteraf

Desondanks begrijpen de leveranciers de angst voor overwinst bij de Kamerleden. Essent-CEO Rési Becker zei dat de bedrijven voorstander zijn van het toetsen van de marge achteraf, maar niet het reguleren van de marge aan de voorkant. Gedurende de looptijd van het prijsplafond worden de tarieven ook nog steeds gecontroleerd op redelijkheid door de ACM via de vangnetregeling. Bovendien is het zo dat de helft van de huishoudens met het hele verbruik binnen het prijsplafond valt -maar de andere helft betaalt voor het verbruik buiten het prijsplafond het reguliere tarief. Dat zet bedrijven ertoe aan om de tarieven om concurrentiële redenen niet onnodig te verhogen, meenden de leveranciers.

In het debat volgend op de hoorzitting bleek dat een grote meerderheid zich schaarde achter een motie van de hand van VVD-Kamerlid Silvio Erkens die vroeg om een margetoets achteraf met een marge die láger ligt dan in de afgelopen jaren behaald. In een reactie bleek ook Jetten geen been in de motie te zien. Ondanks alle kritiek steunde de Kamer het prijsplafond, maar met weinig liefde. Zelfs Kamerlid Van der Lee, wiens fractiegenoot Suzanne Kröger samen met PVDA-Kamerlid Joris Thijssen dit voorjaar het prijsplafond als eerste voorstelde, zei: “Dit is misschien niet de meest ideale oplossing, maar het is de enige die we hebben.”

Sla ingesloten LocalFocus-inhoud over
Ingesloten LocalFocus-inhoud overgeslagen