Direct naar inhoud

Kabinet staat klaar om energieleveranciers ‘te redden of overeind te houden’ — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 16 september 2022

Het kabinet houdt rekening met de situatie waarin een energiebedrijf gered moet worden, bleek donderdagavond in een debat met de Tweede Kamer. Minister Rob Jetten (Klimaat en Energie, D66) stelde dat het nu niet aan de orde is, maar dat Financiën en EZK wel voorbereid zijn om in te grijpen in geval van nood. Jetten werkt aan een reëlere opzegvergoeding zodat huishoudens weer vaste contracten kunnen afsluiten.

“We zijn vanuit EZK en Financiën voorbereid op een moment dat we moeten instappen om een leverancier te moeten redden of overeind te houden”, zei minister Jetten tegen de Tweede Kamer. Het gesprek ging over de liquiditeit van energiebedrijven. Het is nu niet aan de orde, aldus de minister. Maar hij heeft toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM) gevraagd hem regelmatig bij te praten, zodat het ministerie voorbereid is op “een eventuele noodsituatie”. De minister memoreerde het faillissement van prijsvechter Welkom Energie, waarna klanten zich bij nieuwe leverancier Eneco geconfronteerd zagen met veel hogere tarieven. “Daar zijn wel lessen uit getrokken door ACM en anderen, en die passen we ook toe, mocht er weer zo’n situatie ontstaan.”

Modelcontract met vast tarief

De minister wil de vastgelopen consumentenmarkt openbreken door een hogere opzegvergoeding toe te staan. Nu is het zo dat een klant met een vast contract weg kan tegen een opzegvergoeding die niet in verhouding staat tot de gedorven inkomsten van de leverancier. Daardoor zijn leveranciers in de huidige volatiele markt kopschuw om nieuwe klanten aan te nemen. De “reëlere overstapvergoeding” moet leveranciers voldoende zekerheid bieden om weer contracten met vaste tarieven aan te bieden.

Dat laat de minister overigens niet aan het toeval over, bleek tijdens het debat. De ophoging van de opzegvergoeding gaat hand in hand met de eis om naast een modelcontract met variabele tarieven voortaan ook een modelcontract met vaste tarieven aan te bieden. Dat zorgt voor “meer voorspelbaarheid voor de consument, maar ook voor meer voorspelbaarheid voor de leverancier, die dan op een betere manier zijn inkoopstrategie kan vormgeven”, aldus de minister. En dat alles tezamen moet de broodnodige rust op de energiemarkt gaan brengen.

Energiearmoede

Minister en Kamerleden snakken naar die rust. Officieel ging het debat over gas en leveringszekerheid, maar het belangrijkste agendapunt was het dempen van de energiefactuur voor huishoudens. Met Prinsjesdag komt het kabinet met een koopkrachtprogramma dat de situatie voor huishoudens vanaf 2023 structureel moet verbeteren, bezwoer minister Jetten, maar de Kamer wilde weten wat er tussen nu en 1 januari al kan gebeuren.

“Laat ik heel helder zijn”, zei Jetten. “Niemand wordt afgesloten simpelweg omdat hij of zij de sterk gestegen energierekening niet kan betalen.” Nu is het zo dat huishoudens bij twee dagen vorst of na aanmelding bij schuldhulpverlening niet afgesloten mogen worden. In andere gevallen mag dat wel. Hij verzekerde dat het kabinet klaar staat om energieleveranciers “maximaal tegemoet te komen” om afsluiten deze winter te voorkomen. De oppositie noemde de belofte om stroom en gas niet fysiek af te sluiten erg mager, als er nu al mensen zijn die ‘zichzelf afschakelen’ door bij sportclubs te douchen en warme maaltijden over te slaan.

Minister Jetten stelde dat compassie gepaard moet gaan met concrete actie. “Pas als mensen op hun energierekening of hun loonstrookje gaan zien dat ze meer geld overhouden, dan kunnen we dat vertrouwen herstellen.” (Foto: Robin Utrecht/ANP)

Jetten is in overleg met de energieleveranciers over maatregelen die snel kunnen worden genomen. Zowel in die gesprekken als op het ministerie liggen allerlei voorstellen op tafel, van een hogere teruggaaf op de energiebelasting tot aan een prijsplafond op energietarieven. Die maatregelen moeten wel uitvoerbaar zijn voor alle betrokken organisaties, benadrukte Jetten. en daar wringt bij veel maatregelen de schoen, zeker op korte termijn. “Veel maatregelen stuiten fiscaal op beperkingen”, formuleerde de minister eufemistisch over de complexiteit van de systemen van de Belastingdienst.

Prijsplafond

Veelbesproken was het prijsplafond-plan van politieke partijen PVDA en GroenLinks. De minister noemde het een “constructief voorstel”, waar “heel serieus” naar wordt gekeken. Dat plan zou inhouden dat huishoudens tot een bepaald verbruik een vast tarief betalen. Voor hoger verbruik wordt de marktprijs betaald, om zo de prikkel tot energiebesparing te behouden. De overheid vergoedt de markt partijen (een deel van) het verschil tussen het vastgestelde tarief en de marktprijs, om te voorkomen dat bedrijven omvallen maar ook daar een prikkel in stand te houden tot efficiënte inkoop. “Maar het is dit kwartaal nog niet haalbaar”, aldus de minister.

GroenLinks’er Kröger merkte op dat dit voorstel voor het eerst bij de Voorjaarsnota werd genoemd. Waarom was daar niet eerder naar gekeken, had het dan niet al ingevoerd kunnen zijn? Er was wel degelijk serieus naar het voorstel gekeken, verzekerde minister Jetten haar. Energiebedrijven en de branchevereniging hadden toen gezegd dat invoering per 1 januari “heel ambitieus” zou zijn, en voor veel kleinere leveranciers niet haalbaar. De minister was dan ook verbaasd, toen hij hoorde dat energiebedrijf Vattenfall een dag eerder bij een hoorzitting in de Tweede Kamer had gezegd de maatregel per 1 november in de eigen systemen in te kunnen voeren. Eneco dacht dat met alles op alles te zetten 1 januari wellicht mogelijk zou zijn. De minister heeft inmiddels de verschillende marktpartijen om meer duidelijkheid gevraagd.