Direct naar inhoud

Nederlands kennisconsortium moet thoriumcentrales dichterbij brengen — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 2 maart 2021

Een Nederlands kennisconsortium gaat onderzoek doen naar de ontwikkeling van gesmoltenzoutreactoren, ook wel thoriumcentrales genoemd. Consortiumpartner Thorizon streeft naar een draaiende reactor in 2035, waarmee de haalbaarheid van de nucleaire technologie gedemonstreerd kan worden.

Een stukje van 0,1 gram thorium in een glazen buisje met argon (Foto: Alchemist-hp)

De gesmolten-zoutreactor werkt fundamenteel anders dan de bekende, ‘conventionele’ kerncentrale. Een mogelijke brandstof is thorium dat is opgelost in gesmolten zout. Een belangrijk verschil is dat er geen hogedrukvat nodig is, zoals de meerderheid van de bestaande reactoren wel heeft (ook de Nederlandse kerncentrale Borssele). De mogelijkheid van een melt down bestaat niet.

Hoewel in de jaren zestig van de vorige eeuw in de Verenigde Staten een kleine demonstratiereactor van dit type enkele jaren met succes heeft gedraaid, is de techniek nooit verder doorontwikkeld. Sinds enkele jaren worden thoriumcentrales echter weer vaker genoemd als ideale manier om elektriciteit op te wekken: betrouwbaar, veilig, CO₂-vrij en vrijwel zonder radioactief afval.

Het nadeel is echter dat het om een technologie gaat die niet -en zeker niet op grote schaal- in de praktijk bewezen is, de demonstratiemodellen van zestig jaar geleden uitgezonderd. Met het nieuwe kennisconsortium willen de genoemde partijen daar op relatief korte termijn verandering in brengen. Het doel van het consortium is tweeledig, vertelt Ferry Roelofs, bij NRG accountmanager Research & Innovation: verder uitbreiden met andere partijen uit de Nederlandse industrie en kennisinfrastructuur, om daarmee uiteindelijk fondsen te verwerven om verder onderzoek te financieren.

Onderzoek naar gesmolten-zoutreactoren (vaak wordt de Engelse term gebruikt: molten salt reactor of MSR) staat al langer op het netvlies van de kennisinstellingen, en met name NRG en TU Delft werken ook al veel samen op dit gebied. Jan Leen Kloosterman, hoogleraar nuclear reactor physics aan de TU Delft, geeft sinds augustus 2015 leiding aan een langjarig Europees onderzoeksprogramma naar de gesmolten-zoutreactor. Bij NRG worden sinds 2017 experimenten uitgevoerd die zich met name richten op materiaalgebruik en de samenstelling van de brandstof. Omdat NRG een zogenoemde hogefluxreactor heeft, is Petten bij uitstek geschikt voor dit onderzoek.

De bedoeling is dat bedrijven en kennisinstellingen zich aansluiten bij het consortium. De Nederlandse maakindustrie herbergt bedrijven die specifieke componenten kunnen bouwen, of materialen kunnen ontwikkelen, die binnen het consortium dan weer getest kunnen worden. Roelofs: “We willen het breed aanvliegen.”

Verkiezingen

Dat het consortium nu naar buiten treedt, is niet helemaal toevallig. Kernenergie staat in Nederland sinds enkele maanden opnieuw in de belangstelling. Niet in de laatste plaats dragen de komende verkiezingen voor de Tweede Kamer daaraan bij. NRG-man Roelofs beaamt dat de aankondiging samenhangt met de verkiezingen. Het zou volgens hem een prachtige uitkomst zijn als de formatiebesprekingen na de verkiezingen resulteren in een mooi onderzoeksbudget voor het consortium.

Omdat voor de fondsenwerving in eerste instantie vooral naar de overheid wordt gekeken, is de blik van het consortium in deze fase vooral op Nederland gericht, vertelt Roelofs. “Nederland beschikt over een unieke (kennis)infrastructuur die zeer geschikt is voor onderzoek en ontwikkeling van innovatieve reactortechnologie zoals de MSR.” Maar als er buitenlandse partijen zijn die van meerwaarde kunnen zijn voor het consortium, dan worden die volgens Roelofs zeker niet uitgesloten van deelname.

Nieuwkomer in het consortium is het bedrijf Thorizon. “Thorizon werkt momenteel aan een veelbelovend ontwerp voor een MSR dat de komende jaren doorontwikkeld wordt”, leert het persbericht over de samenwerking. Wie achter Thorizon een groot technisch conglomeraat verwacht, heeft het mis. Thorizon is een Nederlandse start-up die volgens de gegevens van de Kamer van Koophandel één werknemer telt. De website bestaat uit één pagina, waarop in drie zinnen wordt verteld dat de gesmolten-zoutreactor een mooie oplossing is om het mondiale energie- en klimaatprobleem het hoofd te bieden.

Achter Thorizon gaat de 34-jarige Lucas Pool schuil. Pool is geen onbekende van NRG: hij deed werkte vier jaar als onderzoeker naar gesmolten zout bij de kennisinstelling in Petten. Hij verliet NRG om Thorizon op te richten. Via de e-mail geeft Pool een korte schets van zijn bedrijf: “De onderneming is in april 2019 opgericht en we werken sindsdien aan de technologische ontwikkeling van een veelbelovend ontwerp voor een gesmolten-zoutreactor en verwacht later dit jaar met meer bijzonderheden naar buiten te kunnen komen.”