Direct naar inhoud

Plannen nieuwe kerncentrales vertraagd — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 2 februari 2024

De aanbesteding van twee nieuwe kerncentrales loopt uit en komt medio 2025, in plaats van 2024. Den Haag wil meer tijd nemen voor markconsultatie en haalbaarheidsstudie, en bovendien goede afspraken maken met het gemeentebestuur van de beoogde bouwlocatie, Borssele.

Dit schrijft demissionair minister Rob Jetten (Klimaat en Energie, D66) donderdag in een brief aan de Tweede Kamer over de stand van zaken rond de plannen die voortkwamen uit de coalitieonderhandelingen van het inmiddels opgestapte kabinet. In december 2022 besloot het kabinet tot een routekaart waarin het tenderproces was gepland voor begin 2024.

De kerncentrale Borssele van EPZ aan de Westerschelde, met op de voorgrond huizen van het dorp Borssele. (Foto: Peter Hilz/ANP)

In de nieuwe planning komen de resultaten van de marktconsultatie pas eind 2024, als Jetten zijn “eerste inzichten” met de Tweede Kamer zal delen. Er zijn momenteel “constructieve gesprekken” met drie leveranciers die interesse hebben getoond in de bouw van de centrales. Voor het leveren van technische haalbaarheidsstudies is op 14 december een contract gesloten met de Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP), op 19 december met EDF (Frankrijk), en naar verwachting zal dat met Westinghouse (VS) deze maand gebeuren.

In gesprek met deze partners ligt ook mogelijke steun van de Nederlandse overheid op tafel, “zoals een overheidsdeelname, garanties op vreemd vermogen, prijssteun tijdens de operationele fase, risicoallocatie in de bouw- en operationele fase en schadeloosstellingen bij grotere risico’s”.

Het voeren van deze dialoog is erop gericht om de mogelijkheden en restricties van een mogelijke financieringsconstructie en steunpakket in beeld te krijgen, schrijft Jetten, terwijl tegelijkertijd de mogelijkheden daarvoor bij het rijk worden onderzocht. Overigens zal de Europese Commissie elke staatssteun moeten goedkeuren, en hoe lang dat proces gaat duren “is op dit moment lastig in te schatten”.

Een vorm van staatssteun is sowieso nodig, stelden twee adviezen die Jetten al in 2022 naar de Tweede Kamer stuurde. Afgelopen zomer nam de Tweede Kamer daar al een voorschot op. Op initiatief van Henri Bontenbal (CDA) en Silvio Erkens (VVD) verklaarde het parlement dat een Nederlandse staatsdeelneming de bouw van twee nieuwe kerncentrales op zich moest nemen, met de staat als meerderheidsaandeelhouder.

Borselse voorwaarden

Met de keuze van Borssele als voorkeurslocatie – ook de bestaande kerncentrale staat nabij het dorp Borssele in de gemeente Borsele – zijn er in de gemeente en in de provincie Zeeland participatietrajecten opgezet. In Borsele heeft dit geleid tot de Borselse Voorwaarden, 39 eisen aan het project opgesteld door een groep van 100 gelote inwoners en vervolgens geaccordeerd door de gemeenteraad van Borsele.

Jetten schrijft dat hij deze voorwaarden “zeer serieus” neemt en er in overleg met de regio een vervolg aan zal geven. Een automatische acceptatie van alle voorwaarden is er dus niet. Als er meer duidelijkheid is over de uiteindelijke locatie van de nieuwe kerncentrales “kan ik aangeven hoe ik concreet invulling geef aan deze voorwaarden”, aldus de demissionaire minister. Overigens is ook de Maasvlakte nog steeds in beeld als mogelijk alternatief, dus er zijn ook nog gesprekken met gemeenten in die regio en de provincie Zuid-Holland.

Overijssel

De regio die niet voorkomt in de brief van de minister is Overijssel, waar Provinciale Staten zich deze week in meerderheid hebben uitgesproken voor onderzoek naar kernenergie, zodat er geen goede landbouwgronden meer hoeven te worden opgeofferd voor windmolens en zonnepanelen. De motie kwam uit de koker van SGP, BBB, VVD en JA21.

Als er een besluit is gevallen over de locatie, moet er uiteindelijk een zogeheten Rijk-Regio pakket komen met afspraken tussen rijk en regio over de randvoorwaarden waaronder de kerncentrales gerealiseerd kunnen worden. “Dit is nodig vanwege behoud van de leefomgevingskwaliteit in die gebieden”, aldus Jetten.

Nationaal Programma Radioactief Afval

Er is meer duidelijkheid nodig over de besluitvorming rond kernenergie en radioactief afval, schrijft de Commissie voor de milieueffectrapportage in een advies aan demissionair minister Mark Harbers (VVD) van Infrastructuur en Waterstaat deze week. Harbers had de commissie advies gevraagd over de inhoud van het vereiste milieueffectrapport voor het nieuw te formuleren Tweede Nationaal Programma Radioactief Afval.

Dit programma draait om het veilig beheer van zowel het radioactieve afval uit ziekenhuizen, als verbruikte splijtstoffen uit een kerncentrale – van ontstaan tot eindberging. De Commissie stelt in haar advies dat de afbakening van het programma tot dusver onduidelijk is. Gaat het programma bijvoorbeeld al anticiperen op plannen voor nieuwe kerncentrales? “Onzeker is waar, wanneer wat besloten wordt”, stelt de Commissie. “Consequentie hiervan is dat ook onduidelijk is waarvan precies wanneer de milieugevolgen onderzocht moeten worden.”

Delen op sociale media