Direct naar inhoud

Poetin, bedankt — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 29 december 2014
De inhoud van dit artikel is gemigreerd. Lijkt er iets mis te gaan, of onderdelen te missen? Neem dan contact met ons op.

En weer heeft de Europese Commissie niet naar mij geluisterd.

Column_Karel Beckman_Binh.jpg

Ik had Brussel nog zo opgeroepen om niet aan een “Energie-Unie” te beginnen. Dit is het misplaatste idee van de Poolse premier Tusk, die wil dat de EU gezamenlijk gas gaat inkopen om een vuist te kunnen maken tegenover Rusland. (Tusk wil die Energie-Unie alleen niet toepassen op steenkool, bijvoorbeeld in verband met een gezamenlijke klimaataanpak, want daar heeft Polen geen gebrek aan. So much for solidarity.)

In het nieuwe plan voor energiezekerheid dat Energiecommissaris Günther Oettinger op 28 mei presenteerde, wordt het idee van Tusk echter omarmd. ‘De Commissie verwelkomt de oproep van bepaalde lidstaten om tot een Energie-Unie te komen’, zo valt in het document te lezen.

Hoewel. Wie de tekst wat beter leest, ziet al snel dat die gezamenlijke inkoop van gas er in de praktijk toch niet van gaat komen (zoals het FD al meldde). Dat kan natuurlijk ook helemaal niet in een vrije markt waar private bedrijven gascontracten sluiten. Waar het op neerkomt is dat de Europese Commissie graag ‘beter wil worden geïnformeerd’ door de lidstaten bij ‘beslissingen die betrekking hebben op de nationale energiemix’, liefst voordat die beslissingen worden genomen, zodat Brussel nog ‘relevante suggesties’ kan doen.

Dit is een heel wat bescheidener oproep (en ook geenszins nieuw) en hij geldt ook voor een land als Duitsland dat eenzijdig besloot zijn kerncentrales te sluiten en daarmee minstens zoveel schade berokkende aan de Europese “energiezekerheid” dan Rusland ooit deed door zijn gasleveranties aan Oekraïne te staken.

Het nieuwe plan van de Commissie reikt overigens veel verder dan gas. Een paar elementen eruit:

-Energie-efficiëntie moet de hoogste prioriteit hebben. (De Europese Commissie heeft er in haar klimaat- en energieplan voor 2030, gepresenteerd in januari, echter voor gekozen om vooralsnog geen doelstellingen op te leggen aan de lidstaten voor energie-efficiëntie. Wellicht dat dit nu alsnog gaat gebeuren.)

-De productie van hernieuwbare energie van eigen bodem moet worden bevorderd. (Voor duurzame energie heeft Brussel vooralsnog een bescheiden doelstelling van 27% voorgesteld voor 2030, terwijl in 2020 al 20% moet zijn gehaald. Dit door milieugroepen gehekelde gebrek aan ambitie is mede ingegeven door tegenwerking van … Polen.)

-De interconnectiecapaciteit van de elektriciteitsnetten moet sterk worden verbeterd. Die ligt nu op gemiddeld 8%, terwijl die oorspronkelijk al 10% had moeten zijn in 2005. Portugal en Spanje hebben slechts 1 tot 2% interconnectie met de rest van Europa – zij moeten voor bijna 100% in hun eigen stroom voorzien.

Je mag je afvragen voor welk probleem dit oplossingen zijn. Zeker niet voor het probleem Rusland. Uit het strategiedocument en de fascinerende ‘in-depth study’ die er aan ten grondslag ligt (en die u zeker eens moet nalezen) blijkt dat het Russische probleem zich feitelijk beperkt tot aardgas en dan nog alleen voor een paar Oost-Europese landen. Het is niet nodig om daarvoor een algehele, EU-brede energiezekerheidsstrategie op te tuigen.

De EU als geheel blijkt al helemaal klaar te zijn voor integratie in de zich ontwikkelende wereldmarkt voor gas. De studie van de Commissie laat namelijk zien dat Europa al voor 200 mrd m3 aan LNG-importcapaciteit heeft gebouwd. Deze LNG – vloeibaar aardgas – kan per schip vanuit de hele wereld worden aangevoerd, net als olie. Die capaciteit werd vorig jaar echter slechts voor 27% benut. Dit terwijl de totale gasimport uit Rusland vorig jaar 104 mrd m3 bedroeg.

De oplossing voor de ‘afhankelijkheid’ van Rusland is dus al aanwezig. Als de Russen misbruik zouden willen maken van hun dominante marktpositie, kan Europa zo terugvallen op invoer van LNG van elders. Zoals dat in de oliemarkt ook het geval is.

Voor Nederland ligt er overigens een ander afhankelijkheidsprobleem op de loer. Ons land blijkt een van de grootste netto-importeurs te zijn van elektriciteit. Bijna 20% van de stroom die wij vorig jaar gebruikten kwam uit het buitenland, met name uit Duitsland en Noorwegen. Tegelijkertijd is de invoer van steenkool in Nederland fors gestegen, met 10%.

Zo blijkt de nieuwe strategie van Brussel toch weer interessante inzichten op te leveren en nieuwe impulsen te geven. Met dank aan Poetin.

Karel Beckman is hoofdredacteur ad interim van FD Energie Pro

Dit artikel verscheen eerder op 3 juni