Direct naar inhoud

Rutte trekt boetekleed aan in Groningendebat, maar stapt niet op — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 7 juni 2023

“Het was niet genoeg”, gaf minister president Mark Rutte deze woensdag toe tijdens de tweede dag van het debat over het eindrapport van de parlementaire enquêtecommissie Groningen. Het voorzorgsbeginsel had zwaarder moeten wegen bij de beslissing om de gaswinning niet eerder en vlotter te verlagen.

Met een publieke tribune vol Groningers trok Rutte van het begin af aan het boetekleed aan. Zijn optreden was niet genoeg en zijn interventies hadden te weinig resultaat. Ook had het voorzorgsbeginsel zwaarder moeten wegen bij de keuze om de gaswinning niet eerder en sneller te verlagen dan uiteindelijk gebeurde.

Premier Mark Rutte en staatssecretaris Hans Vijlbrief tijdens het debat over het rapport van de Parlementaire Enquêtecommissie Aardgaswinning Groningen. (Foto: Phil Nijhuis/ANP)

Volgens de premier was die beslissing was gebaseerd op de kennis van toen. En die was beperkt, aldus Rutte. Daar dacht de oppositie anders over. Jesse Klaver (GroenLinks) wierp hem voor de voeten dat GTS in 2013 de gaswinning met 20 miljard kuub had kunnen verlagen door gebruik te maken van stikstofinstallaties. Door bijmenging van stikstof kan geïmporteerd zogenoemd hoogcalorisch aardgas geschikt gemaakt worden voor Nederlandse kooktoestellen en cv-ketels, die draaien op de laagcalorische Groningen-kwaliteit.

Volgens Rutte was dat destijds niet bekend. Er was een schorsing voor nodig om hem van de juiste informatie te voorzien, waarna hij toegaf dat “de potentie” er inderdaad was om de gaswinning te verlagen. Maar dat de mogelijkheid er was betekent volgens de premier niet dat het ook had gekund. “We hadden het moeten meewegen.”

Vlakke winning

In plaats daarvan koos het kabinet voor een jaarlijks productieplafond van -in 2014- 42,5 miljard kubieke meter, plus de randvoorwaarde van stabiele, vlakke productie. Dit laatste zou volgens de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) het meest gunstig zijn in verband met de aardbevingen.

Hoewel Rutte erkent dat de gaswinning eerder omlaag had gemoeten omdat dit veel leed had kunnen voorkomen, bleef hij erbij dat destijds veel onduidelijk was. Ook daarmee nam de oppositie geen genoegen. Het kabinet had destijds ook kunnen vragen om meer kennis als er nog zoveel onduidelijk was, zei Pieter Omtzigt. Volgens het onafhankelijke Kamerlid was daar door de Kamer destijds in vijftien verschillende moties om gevraagd.

Bovendien was het vanuit het voorzorgsbeginsel gerechtvaardigd eerder in te grijpen, zei SP’er Sandra Beckerman. “U had kunnen ingrijpen, door dat niet te doen heeft u mensen in gevaar gebracht.”

Na “zestien jaar voortschrijdend inzicht, en twaalf jaar verantwoordelijkheid in verschillende kabinetten” oordeelt Rutte dat zijn eigen optreden niet genoeg was. “Mijn interventies hebben niet geleid tot het gewenste resultaat. Dat is pijnlijk.” Ook vindt hij dat hij eerder had moeten ingrijpen in het beleid van de vakminister en opvolging had moeten geven aan gewekte verwachtingen bij Groningers.

Ondanks het zware boetekleed dat hij aantrok, wil Rutte niet aftreden. Hij reageerde daarmee op de vraag die Beckerman dinsdag aan hem stelde, waarom hij eigenlijk niet opstapt. “De conclusies zijn hard en pijnlijk. Veel is niet goed gegaan. Groningers zijn in de steek gelaten. Ik heb de overtuiging dat ik onderdeel wil zijn van de oplossing. En dat is waarom ik door wil en het niet wil overgeven.”

Dit verslag kwam tot stand terwijl het debat nog gaande was, en bevat de ontwikkelingen tot ongeveer 16.00 uur.