Direct naar inhoud

Speciale zeehonden- en vogelwaarnemer kan aanleg zeekabel IJmuiden Ver stilleggen — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 26 juni 2023

Tennet moet professionele waarnemers inhuren die tijdens de aanleg van de zeekabel tussen windpark IJmuiden Ver Gamma en de Maasvlakte in de gaten houden of zogende zeehonden of ruiende bergeenden geen last hebben van de werkzaamheden. Is dat wel zo, dan kan de waarnemer de werkzaamheden stil laten leggen.

Het kabeltracé voor de aansluiting van IJmuiden Ver Gamma. (Afbeelding: Staatscourant)

Dat staat in de vergunning op basis van de Wet natuurbescherming die vrijdag ter inzage is gelegd. De vergunning is verstrekt voor het net-op-zee-project voor windpark IJmuiden Ver Gamma, dat met een vermogen van 2 GW in 2029 gereed moet zijn. De onderzeese kabel wordt geleverd door Prysmian, en behoort tot de nieuwste generatie onderzeese gelijkstroomkabels, met een capaciteit van 2 GW en een spanningsniveau van 525 kV, mogen leveren. Dit is de nieuwe HVDC-standaard (high voltage direct current) die Tennet wil inzetten voor het aansluiten van de volgende generatie offshore windparken in Nederland en Duitsland.

Windparkbouwers moeten bij de aanleg van de offshore parken rekening houden met de ecologie van de Noordzee, waarbij bijvoorbeeld eisen worden gesteld aan onderwatergeluid tijdens het heien. Recent bracht het consortium Ecowende, bestaande uit Eneco en Shell, naar buiten welke ecologische maatregelen worden genomen bij de aanleg van het windpark Hollandse Kust (west) VI. De aandacht voor de natuurlijke omgeving op de Noordzee staat ook opgenomen in de tendervoorschriften: een bedrijf kan alleen de tender winnen als er voldoende ecologische maatregelen worden genomen.

Voor de aanleg van de zeekabels waarmee de geproduceerde windstroom aan land wordt gebracht, bestaat geen tenderprocedure. Tennet is monopolist bij de aanleg van het net op zee. Maar dat wil niet zeggen dat er ook van Tennet geen ecologische aandacht wordt geëist. Hoe ver die aandacht gaat, blijkt bijvoorbeeld uit de natuurvergunning.

Hoewel er minder geheid hoeft te worden dan bij de aanleg van een windpark, staat het transformatorplatform toch op zestien palen die elk 2,5 meter de grond in moeten worden geslagen. Een alternatief is volgens de vergunning aanleg met zogenoemde suction buckets. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een zuigprincipe en een emmer, waarbij het drukverschil dat wordt gegenereerd tussen de binnenkant van de emmer en het water eromheen (op de zeebodem) ertoe leidt dat de constructie wordt geïnstalleerd zonder gebruik te maken van mechanische kracht.

Volgens de vergunning is het niet waarschijnlijk dat deze “innovatieve methode” toegepast gaat worden. Op dat innovatieve karakter is overigens wel wat af te dingen. Volgens het Deense energiebedrijf Ørsted wordt de methode sinds het begin van de jaren ’80 veel gebruikt in de offshore industrie voor een scala aan toepassingen, waaronder de offshore windsector.

Ook boven water kan geluid verstoren

Niet alleen onderwatergeluid is een aandachtspunt, ook geluid boven water kan negatieve effecten hebben op de Noordzeenatuur. Dit geldt bijvoorbeeld ten zuiden van het aanlandingspunt bij de Maasvlakte, waar de Hinderplaat en de Slikken van Voorne rustgebieden vormen voor zeehonden en foeragerende vogels. “Verstoring door geluid, licht en beweging van zogende zeehonden op de Hinderplaat is niet uitgesloten”, leest het in de vergunning. “Zogende zeehonden zijn zeer gevoelig voor verstoring.”

Zogende jonge grijze zeehond. (Foto: Rob Doolaard/ANP)

Het gevoelige seizoen (“het zoog- en verharingsseizoen”) loopt voor de gewone zeehond van ongeveer mei-september en de grijze zeehond ongeveer november-maart -met uitzondering van de maanden april en oktober dus het hele jaar. Omdat de mogelijke hinderbron niet weggenomen kan worden, moet Tennet zogenoemde mitigerende maatregelen nemen: maatregelen die negatieve effecten voorkomen. “Als mitigerende maatregel moet een professionele zeehondenwaarnemer ingehuurd worden, die tijdens de zoogtijd waarneemt of er zogende zeehonden (moederdieren en/of jongen) aanwezig zijn en indien aanwezig, de werkzaamheden stopt.”

Elders in de vergunning: “De zeehondenwaarnemer kan indien werpende, zogende of jonge zeehonden aanwezig zijn binnen de verstoringsafstand, de werkzaamheden voor een of meerdere dagen stilleggen, totdat de zeehonden gedurende langere tijd weg zijn. Voorgesteld wordt deze tijd op 24 uur te zetten, of op een nader door de professionele zeehondenwaarnemer te onderbouwen aantal uur. […] Bij het leggen van de kabel op zee moet de zeehondenwaarnemer aanwezig zijn op het schip […]. De zeehondenwaarnemer moet tijdens de werkzaamheden op land, wanneer het kan, vanaf het strand de zeehonden waarnemen. Indien zicht te laag is zal de zeehondenwaarnemer het werk ook stilleggen.”

Niet alleen voor zeehonden moet Tennet een professionele waarnemer inhuren, er is ook behoefte aan een vogelwaarnemer die ruiende bergeenden in de gaten houdt. Bergeenden die in de rui zijn kunnen niet wegvliegen. “Als mitigerende maatregel moet een professionele vogelwaarnemer ingehuurd worden, die tijdens de ruiperiode (juni t/m september) waarneemt of er ruiende bergeenden aanwezig zijn en indien aanwezig, de werkzaamheden stopt.”

De definitieve vergunningen en ontheffingen en het milieueffectrapport (MER) liggen tot en met vrijdag 4 augustus 2023 ter inzage.