Trilemma

Over een mogelijke boycot van Russische olie en gas

Met een ruime meerderheid heeft het Europees Parlement op 7 april een motie aangenomen die opriep tot een totale ban van Russische kolen, olie én gas. Vooralsnog willen de Europese lidstaten slechts overgaan op een boycot van Russische kolen; iets waarvoor 120 dagen wordt uitgetrokken. Een vergelijkbare stop op de import van Russische olie en/of gas is op dit moment nog een stap te ver voor ze. De discussie hierover zal echter ongetwijfeld doorgaan.

Trilemma

NorNed, de meest waardevolle kabel, wordt onnodig ingeperkt

Tennet is door de hoge marktprijzen de laatste tijd veel geld kwijt aan het managen van congesties binnen Nederland. Maar grote prijsverschillen met de buurlanden leiden ook tot hogere congestie-inkomsten. Tegelijkertijd worstelt Tennet nog met het berekenen van de beschikbare capaciteit op de kabels naar Noorwegen en Denemarken. NorNed, de kabel naar Noorwegen, is het meest waardevol, maar de capaciteit wordt nog steeds onnodig beperkt.

Trilemma

Klimaat, onafhankelijkheid Rusland en betaalbaarheid: de beleidskeuzes bijten elkaar

De laatste jaren was duurzaamheid de bepalende factor in de keuzes rond het energiebeleid. Sinds kort is alles anders. De invasie van Rusland in Oekraïne en de waarschijnlijke prelude daarnaartoe in 2021, hebben de energieprijzen naar ongekende hoogte opgestuwd en zet de leveringszekerheid op het spel. De snelle reactie van het kabinet om naast klimaatbeleid ook de hoge energierekening te compenseren én om de afhankelijkheid van Rusland te verminderen, heeft tot nu beleid opgeleverd dat tegengestelde kanten optrekt, met een gedeeltelijke impasse tot gevolg.

Trilemma

Kernenergie terug van weggeweest

Kernenergie is terug van weggeweest. Het kabinet Rutte IV heeft bij aantreden laten weten dat de kerncentrale in Borssele langer open kan blijven, en dat het de benodigde stappen zal zetten voor de bouw van twee nieuwe kerncentrales. “Dat betekent onder andere dat wij marktpartijen faciliteren bij hun verkenningen, innovaties ondersteunen, tenders uitzetten, de (financiële) bijdrage van de overheid bezien, wet- en regelgeving waar nodig in orde maken. Ook zorgen we voor veilige, permanente opslag van kernafval”, aldus het coalitieakkoord.

Trilemma

Een supernet vraagt meer dan een Europese dialoog

Tennet ziet wel wat in een Europees supernet om minder afhankelijk te zijn van de fluctuaties in de productie door wind en zon. Zo’n supernet is al vijftig jaar in bedrijf in Rusland. Een net met zeer lange 750 kV verbindingen, dat maar liefst acht tijdzones omvat. Maar ook een net waarvan Oekraïne vorige week afscheid nam. Hoe hebben de Oost- en West-Europese systemen zich in het verleden ontwikkeld? En hoe komen we tot een Europees supernet?

Trilemma

Klimaatambitie Rutte IV vereist een aanvullend akkoord

Het halen van de opgehoogde klimaatambities voor 2030 van Rutte IV vereist ingrijpende maatregelen. Deze zitten echter niet in het coalitieakkoord; daar zijn de partijen het bij de onderhandelingen helaas niet over eens geworden. Individuele bewindspersonen krijgen deze noodzakelijke ingrepen nu nauwelijks nog voor elkaar, terwijl er echt haast geboden is. Dat vraagt om een aanvullend politiek en maatschappelijk akkoord.

Trilemma

Minder langetermijncontracten, meer volatiele gasmarkten

Of men op de lange termijn, in het huidige systeem van geliberaliseerde markten met veel gas-geïndexeerde kortetermijncontracten, beter of slechter uit is ten opzichte van het oude systeem met olie-geïndexeerde contracten met een looptijd van wel twintig jaar, is geen uitgemaakte zaak. Maar voor Europa vormt het zeker een risico. Wat wel zeker lijkt, is dat Europa zich op moet maken voor grote schommelingen in de Europese prijzen voor energie in het algemeen en gas in het bijzonder.

Trilemma

Volgorde netinvesteringen hoort niet op het bord van provincies

Provincies willen een regierol bij het ontwikkelen van regionale energie-infrastructuur en roepen de regering op om die rol wettelijk te verankeren. De provincies willen samen met gemeenten en netbeheerders onderzoeken welke (mogelijke) knelpunten er zijn, om daarna te kiezen welke uitbreidingen eerder en welke later plaatsvinden. Daarbij zijn pijnlijke keuzes onvermijdelijk, en omdat provincies democratisch gekozen zijn, vindt het Interprovinciaal Overleg (IPO) daarom de regierol voor provincies voor de hand liggend.

Trilemma Trilemma

Leveringszekerheid gas is vooral een Europese kwestie

De gasopslagen zijn dit jaar bijzonder slecht gevuld. Belangrijker nog, die lage vullingsgraad werd al aan het begin van de afgelopen zomer geconstateerd. Oproepen door Gasunie en in de Tweede Kamer zijn ongetwijfeld goed bedoeld maar verhullen ook de complexiteit van het probleem. De kwestie van leveringszekerheid van de gasvoorziening bestaat namelijk uit meerdere deelproblemen, is grotendeels internationaal van aard en eenvoudige oplossingen ontbreken.

Trilemma

Klimaatfonds: risico op subsidie voor een duur, inefficiënt en lui systeem

Alles wijst erop dat het komende kabinet vele miljarden in een klimaatfonds zal stoppen, zoals NRC onlangs berichtte. In eerste instantie klinkt dit als een goede stap in het licht van de urgente klimaatproblematiek. Er zijn echter tal van risico’s aan verbonden. Zo kan het zijn dat energieverbruik kunstmatig goedkoop gehouden wordt, dat prestigeprojecten tegen alle marktlogica miljarden ontvangen en dat starre pervers werkende regels ongemoeid blijven en afgekocht worden.

Trilemma

Op weg naar een grotere rol voor geothermie in Nederland

Geothermie kan potentieel een grote bijdrage leveren aan de energietransitie, want Nederland is gezegend met een goede ondergrond. Maar hoewel de sector professioneler is geworden, staan we pas aan het begin van de ontwikkeling. En alle begin is moeilijk. De overheid kan de ontwikkeling van geothermie stimuleren door de regels van het spel te bepalen, en door warmtenetten grootschalig van de grond te krijgen.

Trilemma

Waar is de strenge en transparante toezichthouder ACM?

In 2019 legde ACM energiebedrijf Anode een zware boete op, omdat Anode als PV-partij op oneigenlijke wijze het switchproces had gebruikt om niet op te hoeven draaien voor het energieverbruik van kleinverbruikers die niet in zijn portefeuille thuis hoorden. Hoewel de betreffende 432 klanten niets gemerkt hebben van wat zich in de EDSN-registers heeft afgespeeld, rekende de ACM het Anode zwaar aan het vertrouwen van consumenten en marktpartijen in het systeem van overstappen te hebben geschaad.