Trilemma

Houd de kleinverbruikersmarkt tegen het licht

Recente ontwikkelingen op de consumentenmarkt voor energie laten zien dat het de hoogste tijd is om het marktontwerp eens goed tegen het licht te houden. De taak die de politiek zich zou moeten stellen is het creëren van een speelveld dat recht doet aan enerzijds (politieke) doelen zoals rechtvaardigheid, betaalbaarheid en duurzaamheid en anderzijds optimaal gebruik maakt van de voordelen die een vrije markt te bieden heeft, zoals keuzemogelijkheden, klantgerichtheid, innovatie en efficiëntie.

Trilemma

Afbouw saldering vraagt om steun én garantie terugverdientijd

Centraal in het Kamerdebat over het Wetsvoorstel over de afbouw van de saldering van zonnestroom door huishoudens stond de zorg over de terugverdientijd van investeringen in panelen. Die zorg heeft een grond, want de terugverdientijd zonder salderen kan fors oplopen. Behoud van salderen zal de energietransitie echter frustreren en minder sociaal maken. Zaak voor de minister om deze terugverdientijd beter te borgen en zo steun te krijgen voor het belangrijke wetsvoorstel.

Trilemma

Wie daagt de netbeheerders uit?

Een structurele aanpak van de netschaarsteproblematiek blijft achterwege; alle aandacht gaat uit naar de kortetermijnproblemen. Een lichtpuntje was de Tweede Kamermotie uit 2021 die vroeg om een onderzoek naar het 'right to challenge'-principe. Het idee is dat als andere partijen dan de netbeheerder de mogelijkheid krijgen om netuitbreidingen te realiseren, er wellicht sneller meer transportcapaciteit bijkomt. Maar ook dat idee lijkt inmiddels dood en begraven. Dat is onterecht.

Trilemma

Maak reconciliatie een zaak van Tennet en leverancier

Tennet alloceert verbruik bij de PV-partij en die allocaties kunnen in de loop van de daaropvolgende maanden nog significant worden aangepast (wat reconciliatie genoemd wordt). De PV-partij draait op voor deze kosten of opbrengsten, maar in feite horen ze thuis bij de leverancier. Beter zou zijn om reconciliatie niet langer via PV-partijen af te handelen, maar rechtstreeks tussen Tennet en de betreffende leverancier te verrekenen.

Trilemma

Dynamische tarieven en het energieplafond

Bij dynamische tarieven betalen consumenten voor het werkelijke verbruik in enig uur de bijbehorende uurtarieven op basis van gerealiseerde dagvooruit-uurprijzen op de elektriciteitsbeurs Epex Spot. Deze tarieven stimuleren afnemers om tijdens dure uren het verbruik zo veel mogelijk te verlagen ten gunste van verbruik in relatief goedkope uren. Daarmee kan niet alleen geld worden bespaard, maar wordt ook een bijdrage geleverd aan een energie-efficiëntere elektriciteitsmarkt.

Opinie Trilemma

Welk regelbaar vermogen moet waarvoor subsidie krijgen?

Het regeerakkoord heeft €1 mrd vrijgemaakt voor CO₂-vrij regelbaar vermogen, om zo te zorgen voor een zekere elektriciteitsvoorziening op momenten zonder energie uit wind en zon. Een studie vanuit het uitvoeringsoverleg Klimaatakkoord bevestigde deze wens tot subsidies nog eens. De behoefte aan regelbaar vermogen wordt in dat rapport echter opgeklopt en alternatieven voor centrales niet beschouwd of weggezet. Daarmee dreigt een eenzijdige en onnodig dure route.

Trilemma Trilemma

Een gas én elektriciteitscrisis (en hebben price caps zin?)

Eind 2020 en begin 2021 begonnen de gasmarkten geleidelijk aan om te slaan van ruim naar krap. Daaraan lagen veel factoren ten grondslag, zoals de afnemende rol van kolen en kernenergie, de afnemende gasproductie in Europa, een minder snel groeiende wereldwijde LNG-capaciteit en een weer aantrekkende energievraag toen de invloed van de coronapandemie op de economie minder begon te worden.

Trilemma

Hou de uitvoering van het Bescherm- en Herstelplan Gas praktisch

Vanaf het begin van de liberalisering van de gasmarkt heeft de EC/EU aandacht geschonken aan het belang van een gezamenlijke aanpak bij het veiligstellen van de leveringszekerheid. Nederland, gezegend met relatief veel productie en opslagcapaciteit, uitwisselbaarheid van kolen- en gascentrales, een LNG-terminal, forse grensoverschrijdende transportcapaciteit en bovenal, het zeer flexibele Groningenveld, trachtte op gezette tijden zaken als onderlinge solidariteit af te zwakken. Die zou immers slechts één kant op kunnen werken.

Trilemma

Dogmatisch taboe biomassa is cadeau voor Poetin

Vele taboes zijn geslecht door de gascrisis na de Russische invasie in de Oekraïne. Kolencentrales mogen meer draaien, de import van het vuile LNG krijgt ruim baan, het sluiten van kerncentrales staat bij de buurlanden weer ter discussie, het ophogen van de winning van Groninger gas is een optie en de ongezonde houtkachel maakt een kritiekloze opmars. Maar aan één taboe durft bijna geen politicus zich nog te branden en dat is de stook van biomassa in centrales voor warmte of elektriciteit. Door dit taboe blijven veel woningen langer afhankelijk van duur fossiel gas en is het lastiger om onafhankelijk van Rusland te worden.

Trilemma

Waar blijft de Consumentenbond 2.0?

De Consumentenbond roept minister Jetten op actie te ondernemen tegen te lage vergoedingen voor teruggeleverde elektriciteit. De minister zou daarom een ondergrens moeten vaststellen. Met die oproep gaat de Consumentenbond er aan voorbij dat Jetten ook een bovengrens voor de terugleveringsvergoedingen heeft aangekondigd ter bescherming van alle consumenten. Voor de energiemarkt zou het een goede zaak zijn als de Consumentenbond zich die denk- en werkwijze eigen maakt.

Trilemma

Redelijke opzegvergoeding moet de echte kosten dekken

Energieleveranciers die hun inkoop zo goed mogelijk willen laten aansluiten op de verwachte verkoop, ondervinden ernstige hinder van de richtsnoeren Redelijke Opzegvergoedingen Vergunningshouders (Rover). Consumenten mogen voortijdig uit een vasteprijscontract stappen maar moeten dan wel een vergoeding betalen. In de richtsnoeren schrijft ACM (kort door de bocht) voor dat maximaal €50 per resterend contractjaar per product in rekening mag worden gebracht.

Trilemma

Gas: Poetin aan het stuur, de EU op de achterbank

Afgelopen week kwam er een nieuw IEA gas market report uit. Uiteraard was er hierin aandacht voor de grote uitdaging die Europa nu te wachten staat: hoe, met minder of geen Russisch gas, de komende winter door te komen? Maar de aandacht gaat ook uit naar de afgelopen jaren: hoe is Europa in deze situatie terechtgekomen? En naar de komende jaren waar de IEA, net als de gasmarkten zelf, nu voor gasprijzen uitgaat van: “higher for longer”.