Opinie Trilemma

Welk regelbaar vermogen moet waarvoor subsidie krijgen?

Het regeerakkoord heeft €1 mrd vrijgemaakt voor CO₂-vrij regelbaar vermogen, om zo te zorgen voor een zekere elektriciteitsvoorziening op momenten zonder energie uit wind en zon. Een studie vanuit het uitvoeringsoverleg Klimaatakkoord bevestigde deze wens tot subsidies nog eens. De behoefte aan regelbaar vermogen wordt in dat rapport echter opgeklopt en alternatieven voor centrales niet beschouwd of weggezet. Daarmee dreigt een eenzijdige en onnodig dure route.

Trilemma Trilemma

Een gas én elektriciteitscrisis (en hebben price caps zin?)

Eind 2020 en begin 2021 begonnen de gasmarkten geleidelijk aan om te slaan van ruim naar krap. Daaraan lagen veel factoren ten grondslag, zoals de afnemende rol van kolen en kernenergie, de afnemende gasproductie in Europa, een minder snel groeiende wereldwijde LNG-capaciteit en een weer aantrekkende energievraag toen de invloed van de coronapandemie op de economie minder begon te worden.

Trilemma

Hou de uitvoering van het Bescherm- en Herstelplan Gas praktisch

Vanaf het begin van de liberalisering van de gasmarkt heeft de EC/EU aandacht geschonken aan het belang van een gezamenlijke aanpak bij het veiligstellen van de leveringszekerheid. Nederland, gezegend met relatief veel productie en opslagcapaciteit, uitwisselbaarheid van kolen- en gascentrales, een LNG-terminal, forse grensoverschrijdende transportcapaciteit en bovenal, het zeer flexibele Groningenveld, trachtte op gezette tijden zaken als onderlinge solidariteit af te zwakken. Die zou immers slechts één kant op kunnen werken.

Trilemma

Dogmatisch taboe biomassa is cadeau voor Poetin

Vele taboes zijn geslecht door de gascrisis na de Russische invasie in de Oekraïne. Kolencentrales mogen meer draaien, de import van het vuile LNG krijgt ruim baan, het sluiten van kerncentrales staat bij de buurlanden weer ter discussie, het ophogen van de winning van Groninger gas is een optie en de ongezonde houtkachel maakt een kritiekloze opmars. Maar aan één taboe durft bijna geen politicus zich nog te branden en dat is de stook van biomassa in centrales voor warmte of elektriciteit. Door dit taboe blijven veel woningen langer afhankelijk van duur fossiel gas en is het lastiger om onafhankelijk van Rusland te worden.

Trilemma

Waar blijft de Consumentenbond 2.0?

De Consumentenbond roept minister Jetten op actie te ondernemen tegen te lage vergoedingen voor teruggeleverde elektriciteit. De minister zou daarom een ondergrens moeten vaststellen. Met die oproep gaat de Consumentenbond er aan voorbij dat Jetten ook een bovengrens voor de terugleveringsvergoedingen heeft aangekondigd ter bescherming van alle consumenten. Voor de energiemarkt zou het een goede zaak zijn als de Consumentenbond zich die denk- en werkwijze eigen maakt.

Trilemma

Redelijke opzegvergoeding moet de echte kosten dekken

Energieleveranciers die hun inkoop zo goed mogelijk willen laten aansluiten op de verwachte verkoop, ondervinden ernstige hinder van de richtsnoeren Redelijke Opzegvergoedingen Vergunningshouders (Rover). Consumenten mogen voortijdig uit een vasteprijscontract stappen maar moeten dan wel een vergoeding betalen. In de richtsnoeren schrijft ACM (kort door de bocht) voor dat maximaal €50 per resterend contractjaar per product in rekening mag worden gebracht.

Trilemma

Gas: Poetin aan het stuur, de EU op de achterbank

Afgelopen week kwam er een nieuw IEA gas market report uit. Uiteraard was er hierin aandacht voor de grote uitdaging die Europa nu te wachten staat: hoe, met minder of geen Russisch gas, de komende winter door te komen? Maar de aandacht gaat ook uit naar de afgelopen jaren: hoe is Europa in deze situatie terechtgekomen? En naar de komende jaren waar de IEA, net als de gasmarkten zelf, nu voor gasprijzen uitgaat van: “higher for longer”.

Gastbijdrage Trilemma

Energie-eilanden: de volgende stap in schaalvergroting van wind op zee

De succesvolle kostprijsreductie van wind op zee is te danken aan schaalvergroting: grotere turbines, grotere parken, dikkere kabels en grotere converterplatforms. Richting 2030 vindt opschaling plaats van het huidige 700 MW wisselstroomplatform naar het 2 GW gelijkstroomplatform. Energie-eilanden zullen in de loop van de jaren ’30 de volgende stap zijn in het behalen van schaalvoordelen bij wind op zee.

Trilemma

Over een mogelijke boycot van Russische olie en gas

Met een ruime meerderheid heeft het Europees Parlement op 7 april een motie aangenomen die opriep tot een totale ban van Russische kolen, olie én gas. Vooralsnog willen de Europese lidstaten slechts overgaan op een boycot van Russische kolen; iets waarvoor 120 dagen wordt uitgetrokken. Een vergelijkbare stop op de import van Russische olie en/of gas is op dit moment nog een stap te ver voor ze. De discussie hierover zal echter ongetwijfeld doorgaan.

Trilemma

NorNed, de meest waardevolle kabel, wordt onnodig ingeperkt

Tennet is door de hoge marktprijzen de laatste tijd veel geld kwijt aan het managen van congesties binnen Nederland. Maar grote prijsverschillen met de buurlanden leiden ook tot hogere congestie-inkomsten. Tegelijkertijd worstelt Tennet nog met het berekenen van de beschikbare capaciteit op de kabels naar Noorwegen en Denemarken. NorNed, de kabel naar Noorwegen, is het meest waardevol, maar de capaciteit wordt nog steeds onnodig beperkt.

Trilemma

Klimaat, onafhankelijkheid Rusland en betaalbaarheid: de beleidskeuzes bijten elkaar

De laatste jaren was duurzaamheid de bepalende factor in de keuzes rond het energiebeleid. Sinds kort is alles anders. De invasie van Rusland in Oekraïne en de waarschijnlijke prelude daarnaartoe in 2021, hebben de energieprijzen naar ongekende hoogte opgestuwd en zet de leveringszekerheid op het spel. De snelle reactie van het kabinet om naast klimaatbeleid ook de hoge energierekening te compenseren én om de afhankelijkheid van Rusland te verminderen, heeft tot nu beleid opgeleverd dat tegengestelde kanten optrekt, met een gedeeltelijke impasse tot gevolg.

Trilemma

Kernenergie terug van weggeweest

Kernenergie is terug van weggeweest. Het kabinet Rutte IV heeft bij aantreden laten weten dat de kerncentrale in Borssele langer open kan blijven, en dat het de benodigde stappen zal zetten voor de bouw van twee nieuwe kerncentrales. “Dat betekent onder andere dat wij marktpartijen faciliteren bij hun verkenningen, innovaties ondersteunen, tenders uitzetten, de (financiële) bijdrage van de overheid bezien, wet- en regelgeving waar nodig in orde maken. Ook zorgen we voor veilige, permanente opslag van kernafval”, aldus het coalitieakkoord.

Trilemma

Een supernet vraagt meer dan een Europese dialoog

Tennet ziet wel wat in een Europees supernet om minder afhankelijk te zijn van de fluctuaties in de productie door wind en zon. Zo’n supernet is al vijftig jaar in bedrijf in Rusland. Een net met zeer lange 750 kV verbindingen, dat maar liefst acht tijdzones omvat. Maar ook een net waarvan Oekraïne vorige week afscheid nam. Hoe hebben de Oost- en West-Europese systemen zich in het verleden ontwikkeld? En hoe komen we tot een Europees supernet?