Direct naar inhoud

Wie zijn de Nederlandse olie- en gasbedrijven die nu zwaarder worden belast? — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 1 september 2022

Het kabinet gaat de mijnbouwheffing verhogen om het verlies van koopkracht voor burgers te compenseren. Dit klinkt alsof de regering olie- en gasbedrijven aanpakt door hun momenteel hoge winsten te belasten. Maar de mijnbouwtaks is zo specifiek dat het lang niet alle goed boerende energiebedrijven treft. Bovendien ontvangt de staat nu al 70% van de winst uit olie- en gaswinning in Nederland. Hoe zit dit?

Olie- en gasbedrijven maakten door de gestegen energieprijzen het afgelopen half jaar miljardenwinsten. In Nederland pleitte de Tweede Kamer ervoor deze winsten te belasten met een zogeheten windfall tax, een heffing die het Verenigd Koninkrijk (VK) invoerde. De opbrengst moet de energierekening van burgers drukken.

Het kabinet kiest nu voor verhoging van de mijnbouwheffing om de koopkracht te repareren. Het is de enige maatregel die het op korte termijn, per 2023, kan invoeren, zo blijkt uit een brief van minister Rob Jetten voor Klimaat (D66) van begin juli over het onderwerp. Want een gerichte belasting op overwinsten, zoals in het VK, vraagt om aanpassing van de regels en dat duurt jaren.

€2 mrd

Hoeveel gaat de verhoging van de mijnbouwheffing opleveren? Bronnen met weet van de plannen noemen tegenover het FD een bedrag van €2 mrd extra voor 2023. De heffing zou sowieso al €1 mrd opleveren in 2023, zo staat in de Kamerbrief. “Het is volkomen te begrijpen dat het kabinet van de sector vraagt om meer bij te dragen in deze tijd van exorbitant hoge energieprijzen”, zegt Menno Snel, voorzitter van Element NL, de belangenbehartiger van bedrijven die olie en gas winnen op Nederlands grondgebied.

Door de gestegen energieprijzen levert de heffing -ook zonder de verhoging- al snel veel meer op dan in het verleden. Zo bedroegen de totale gasbaten in 2019 nog €0,55 mrd, blijkt uit de jongste beschikbare cijfers van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Jaarlijks vloeit ongeveer 70% van de winst die olie- en gasbedrijven actief in Nederland maken naar de staatskas. Naast de mijnbouwheffing gaat het onder andere om vennootschapsbelasting en winstuitkering aan staatsbedrijf Energie Beheer Nederland, dat 40% aandeel heeft in elke olie- en gasexploitatie in Nederland.

Snel, die de kabinetsplannen niet heeft gezien, zegt dat de sector eerder heil ziet in een eenmalige storting van energiebedrijven in een solidariteitsfonds voor mensen met een hoge energierekening. “Verhoging van de mijnbouwheffing kan, maar daarmee raak je niet alle partijen die nu veel verdienen aan de situatie”, aldus Snel.

Onbekend

Bedrijven die mijnbouwheffing betalen, winnen olie en gas op Nederlands grondgebied. Zij zijn vaak in handen van private equity of familiebedrijven, zoals Neptune Energy, ONE-Dyas, Petrogas, Kistos en Vermilion Energy. Uitzondering is de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), dat in handen is van Shell en ExxonMobil. BP, een oliebedrijf dat ook hoge winsten maakt en een raffinaderij in Nederland heeft, wordt bijvoorbeeld niet extra belast, omdat het hier geen delfstoffen wint.

Aardgaswinningsplatform van Neptune Energy in de Noordzee. (Foto: Neptune Energy)

Details over hoe het kabinet de mijnbouwheffing wil verhogen, volgen pas op Prinsjesdag. Een indruk van wat mogelijk is, blijkt echter uit de Kamerbrief van Jetten uit juli. De mijnbouwheffing bestaat uit drie delen, namelijk oppervlakterecht, cijns en winstaandeel. Cijns worden geheven over de omzet die energiebedrijven behalen met gewonnen gas of olie. De cijns verhogen levert enkele miljoenen op, blijkt uit de Kamerbrief.

Het winstaandeel is een heffing van 50% van de winst. Hoeveel het verhogen daarvan, bijvoorbeeld van 50% naar 70%, oplevert, is volgens Jetten moeilijk te zeggen. De heffing kent een wisselwerking met de vennootschapsbelasting. Gaat het winstaandeel omhoog, dan hoeft een bedrijf minder vennootschapsbelasting te betalen en vice versa.

Snel hoopt dat er nog overleg mogelijk is met het Rijk. Een verhoging van de mijnbouwheffing kan gevolgen hebben voor de investeringen die zijn sector moet doen de komende jaren. Nu Rusland als belangrijke handelspartner wegvalt, is meer gaswinning in Nederland noodzakelijk. “Voorop staat dat wij als sector willen helpen bij het oplossen van het inflatieprobleem, maar het mag de leveringszekerheid van energie niet in gevaar brengen”, zegt hij.