Direct naar inhoud

Energiehubs in congestiegebied nauwelijks nog mogelijk door beperkte flexibiliteit — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 2 februari 2024

Energiehubs op bedrijventerreinen in congestieprovincies Gelderland, Utrecht en Flevoland zijn nog maar in beperkte mate mogelijk. Uit onderzoek van TenneT en de regionale netbeheerders Stedin en Liander is gebleken dat de ruimte voor extra elektriciteitsgebruik door het toepassen van flexibele contracten, waarbij energieverbruik in de tijd verplaatst wordt, minimaal is.

Hoogspanningsverbinding in Gelderland. (Foto: ANP/Rob Voss)

De nieuwste netcongestiekaarten van Stedin en Liander kleuren grotendeels rood voor de provincies Gelderland, Utrecht en Flevoland. Zowel voor afname als voor teruglevering zit het net vol voor zakelijke aansluitingen groter dan 3×80 ampère. Nieuwe aansluitingen worden geweigerd, congestiemangement biedt geen soelaas meer. Onderzoek moest echter uitwijzen of energiehubs onderdeel van de oplossing konden zijn. Dat is op dit moment niet het geval, stelt hoogspanningsnetbeheerder TenneT.

Het blijkt, zegt TenneT-woordvoerder Eefje van Gorp, dat de profielen van TenneT en de regionale netbeheerder lang niet altijd op elkaar aansluiten. “Pieken vallen lang niet altijd samen. Dat heeft onder meer te maken met het feit dat er bij lage elektriciteitsprijzen in Nederland elektriciteit gaat stromen naar het buitenland als daar de prijs op dat moment hoger is. Export dus. Dit terwijl regionale netbeheerders dan vaak helemaal geen piek zien.”

Daar komt nog bij dat grote windparken van meer dan 100 MW rechtstreeks zijn aangesloten op het hoogspanningsnetwerk van TenneT, dat daardoor bijna per definitie een ander belastingprofiel heeft dan de regionale netten.

Regionale netbeheerders hadden wellicht een te rooskleurig beeld van het aantal pieken dat per dag moet worden weggevangen, stelt Van Gorp, en rekenden daarbij buiten die van TenneT. Energiehubs zijn over het algemeen niet in staat om de benodigde flexibiliteit te leveren en daarom stelt TenneT nu dat verdere ontwikkeling moet worden afgeremd en dat voortaan maatwerk nodig is.

“Regionale netbeheerders en TenneT moeten voortaan eerst met elkaar een analyse maken over wat er mogelijk is op een bepaalde locatie, voordat de klant toezeggingen worden gedaan.” Dat klinkt wellicht makkelijker gezegd dan gedaan, want hier moet TenneT wel mensen voor vrijmaken, terwijl iedereen het nu al ontzettende druk heeft. Toch is het belangrijk dat dit wel gebeurt, zegt Van Gorp. “Wij zullen zelf meer aan de voorkant van het proces moeten gaan zitten en regionale netbeheerders en Tennet moeten elkaars netten beter gaan snappen.”

Maatwerk

“Energiehubs worden maatwerk. We doen wat we kunnen, maar de mogelijkheden zijn minimaal”, zegt Niels Stet, woordvoerder van netbeheerder Liander. In een verklaring laat het bedrijf weten dat het zich realiseert dat bedrijven hierdoor “hard geraakt worden”. Klanten die vóór de vooraankondiging van TenneT van congestie op het hoogspanningsnet een offerte hebben ontvangen (dus vóór 17 november 2022), worden geholpen. Wie zich daarna meldde, heeft “weinig mogelijkheden zijn als het gaat om extra capaciteit door flexibele contracten”.

Bij energiehubs, die er in alle soorten en maten zijn, worden opwek, afname en opslag gestuurd, waardoor de belasting op het net minder groot wordt. Daarnaast zijn er verschillende experimentele collectieve contractvormen met de netbeheerder, waarbij afspraken worden gemaakt over spreiding van afname gedurende de dag. In oktober stelde het ministerie van Economische Zaken en Klimaat €166 mln ter bevordering van energiehubs.

Volgens Gerard Taat, regisseur energiehubs van de provincie Gelderland, was het behoorlijk schrikken voor de dik twintig energiehubs die in zijn provincie in ontwikkeling zijn. “Zonder medewerking van de netbeheerder is er geen energiehub mogelijk”, zegt hij. Je hebt namelijk altijd hulp nodig, of het nou is bij de aanleg van een nieuwe aansluiting, of bij het uitwerken van een nieuw groepscontract. “We zitten nu in de fase: wat betekent dit precies? Welke ruimte is er nog wel?”

Opschudding

Het bericht veroorzaakt veel opschudding. In een reactie laat werkgeversvereniging VNO-NCW Midden weten het een “enorme domper” te vinden. VNO-NCW Midden stelt dat het zo spoedig mogelijk in overleg wil met TenneT, de regionale netbeheerders, provincie en gemeenten. Ook de provincie Gelderland reageert geschrokken. Gelders energiegedeputeerde Ans Mol zegt in een persbericht: “Vandaag beseffen we dat de netcongestie sneller op onze provincies afkomt. Ik wil meer duidelijkheid van TenneT, ik wil weten waar we aan toe zijn. We betreuren het dat de energy hubs, die eigenlijk bijdragen aan het ontlasten van het stroomnetwerk, vertraging lijken op te lopen. Desondanks gaan we er alles aan om aan de door ons voorgestelde pilots een succes te maken. Dat verdienen onze inwoners en bedrijven.” VVD-Kamerlid Silvio Erkens heeft Kamervragen over de kwestie gesteld.

Een van de initiatieven die op de wip zitten is de energiehub Powerhub Overbetuwe. Parkmanager Etienne Schiffelers is teleurgesteld, zegt hij. “We hebben met veel moeite €2 mln opgehaald bij ondernemers en €1,8 mln aan subsidie, geld dat grotendeels bedoeld is voor een 4 MW batterij die de spil moet vormen van onze energiehub. Het ministerie wil zelf dat we hier mee aan de gang gaan en dan krijg je dit.” De belangrijkste vraag waar Schiffelers op dit moment antwoord wil hebben? “Wat is ‘maatwerk’? Want dan kunnen we eventueel verder. Nu worden we vooral ontmoedigd.”

Gerelateerde artikelen

Delen op sociale media