Direct naar inhoud

STEMMING Cobra-kabel tot einde jaar buiten gebruik — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 17 november 2022

Energeia’s stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markten voor aardgas, olie, steenkool, CO₂-emissierechten en elektriciteit. Beweeg met de muis over onderstaande interactieve figuren voor prijsinformatie.

Alle contracten

Sla ingesloten LocalFocus-inhoud over
Ingesloten LocalFocus-inhoud overgeslagen

Aardgas

De gasprijzen zijn na het weekeinde behoorlijk de hoogte in gegaan, met pas op woensdag weer wat afkoeling. Begin deze week zorgden diverse weermodellen voor een opwaartse prijsdruk, nadat duidelijk werd dat de temperaturen in Europa zullen dalen. Ook uit de Verenigde Staten volgde prijsopdrijvend nieuws, nu een LNG-fabriek langer offline blijft. Dinsdagavond volgde de raketinslag in Polen, een incident waarna escalatie van de oorlog in Oekraïne dreigde. Nadat aannemelijk werd dat er geen opzettelijke Russische raketaanval op Polen was uitgevoerd, daalden de prijzen weer.

Kritiek op Europa’s zoektocht naar gas in Afrika

Op de klimaattop in Egypte klinkt onder Afrikaanse klimaatactivisten de vrees dat hun continent voor jaren vastzit aan een fossiele infrastructuur, terwijl de klimaatcrisis juist vraagt om meer hernieuwbare energie. De zorgen stoelen op de gasdeals die Europa met Afrika wil sluiten, nu de aanvoer uit Rusland stokt. “Don’t gas Africa”, is de slogan waarmee de demonstranten van zich laten horen in Sharm-el-Sheikh.

Duitsland heeft afgelopen mei de banden aangehaald met Senegal voor de export van LNG. Italië heeft exportcontracten getekend met onder meer Algerije. Duitsland en Italië zijn beiden grootverbruikers van Russisch gas. Op Europees niveau is de Europese Commissie in gesprek om de export van vloeibaar gas uit Nigeria op te voeren. Nederland mikt voor zijn gaslevering met name op Qatar, Noorwegen en de Verenigde Staten.

“Dit is belachelijk. Mijn continent moet juist de stap van fossiele energie overslaan en gelijk gebruik maken van hernieuwbare energie. Ons gas moeten in de grond blijven, want er is genoeg zon hier”, zegt Dean Bhebe, oprichter van klimaatorganisatie Power Shift Africa. Hij doet op de klimaattop mee aan de demonstratie tegen gasboringen in Afrika.

Voor de inval in Oekraïne kwam jaarlijks ongeveer 150 miljard kuub Russisch gas per pijplijn naar Europa. Volgens cijfers van de Afrikaanse Energiekamer (AEC), een organisatie die strijdt tegen energiearmoede, exporteerde het Afrikaanse continent in 2020 82,5 miljard kuub gas naar Europa, ongeveer 9% van de totale wereldwijde handel. Maar Afrika heeft meer gas in de grond zitten en de export zal waarschijnlijk groeien naar 470 miljard kuub per jaar, aldus AEC. De landen in Afrika met de meeste gasvelden zijn Nigeria, Algerije, Mozambique, Egypte en Libië. De regeringen van deze landen zijn vaak wel voorstander van gasexploitatie, dat volgens hen welvaart genereert.

Eurocommissaris Frans Timmermans zegt in reactie dat gas een “transitiebrandstof” kan zijn. “Europese landen hebben al veel energie bespaard en moeten de komende winters doorkomen. Hernieuwbare energie speelt een sleutelrol, maar zonne- en windparken zijn niet in één nacht gebouwd.” Volgens Timmermans moeten Afrikaanse landen voorkomen dat de gasinfrastructuur te vroeg wordt afgeschreven, door de installaties gelijk geschikt te maken voor waterstof. (Bron: Het Financieele Dagblad)

Maar handelaren blijven alert op elk teken van escalatie van de oorlog in Oekraïne. De Russische aanvallen op energie-infrastructuur in Oekraïne hebben ook het oog van marktdeelnemers, omdat de effecten soms in de rest van Europa merkbaar zijn. Een belangrijke oliepijpleiding naar Europa, bekend als de Druzhba, werd volgens persbureau Bloomberg dinsdag stilgelegd nadat de stroombron, nodig om de pijplijn op druk te houden, was uitgeschakeld door een aanval op Oekraïens grondgebied. Hongarije zegt dat de pijp “binnenkort” weer online moet komen.

De temperaturen op het Europese continent gaan, na een lange periode van zacht weer, komende dagen naar beneden. De zachte herfststart zorgde voor uitstel van het stookseizoen, wat eraan bijdroeg dat de gasbergingen zeer goed gevuld zijn. Toch laten marktkenners geen gelegenheid onbenut te wijzen op de kwetsbaarheid van Europa: een forse koudegolf kan de bevoorradingssituatie snel doen kantelen. De gasniveaus in Europa zijn voldoende om ongeveer zeven weken wintervraag te dekken. Dat maakt dat marktdeelnemers snel reageren op berichten van aanstaande koude.

Daarbij kwam deze week het nieuws dat Freeport LNG, een Amerikaanse exportfaciliteit van vloeibaar gemaakt gas goed voor ongeveer 15% van de LNG-leveringen vanuit de VS naar Europa, waarschijnlijk de leveringen die gepland staan ​​voor november en december zal annuleren. Dit omdat er wordt gewerkt aan reparaties na een brand deze zomer en wettelijke goedkeuringen voor een herstart.

De situatie rond Freeport neemt niet weg dat er een flinke hoeveelheid LNG richting Europa wordt getransporteerd. Volgens de Financial Times lagen begin deze week dertig LNG-tankers in een file voor de Europese kusten te wachten om hun ladingen te kunnen lossen.

Sla ingesloten LocalFocus-inhoud over
Ingesloten LocalFocus-inhoud overgeslagen
Sla ingesloten LocalFocus-inhoud over
Ingesloten LocalFocus-inhoud overgeslagen

Olie

De olieprijs gaat de laatste week slingerend naar beneden. De geopolitieke spanningen, volgend op de raketinslag in Navo-land Polen, zorgden voor een prijsopleving. Nadat bleek dat van een directe Russische aanval geen sprake was, verlegden marktdeelnemers hun aandacht naar de mondiale economische vooruitzichten, waar de toekomstige olievraag sterk vanaf hangt.

China worstelt met een stijgend aantal Covid-gevallen, en kiest in veel gevallen nog altijd voor grootschalige lockdowns in een poging verspreiding van het virus tegen te gaan. Ondertussen voorspelt zakenbank JPMorgan Chase dat de Verenigde Staten volgend jaar in een “milde” recessie terecht zullen komen, meldt persbureau Bloomberg. Dit als gevolg van renteverhogingen, die weer nodig worden geacht om de inflatie te bevechten. Oliehandelaren hebben ook te maken met stijgende tarieven om schepen te charteren om olie over de hele wereld te transporteren.

Het Nederlandse ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) maakte deze donderdag bekend dat een strategische olievoorraad wordt aangehouden die goed is voor negentig dagen binnenlands verbruik. “Dit is nodig omdat op 5 december de EU-sancties op ruwe aardolie uit Rusland ingaan. Vanaf dat moment mag geen ruwe aardolie vanuit Rusland meer worden aangekocht en per schip in de EU ingevoerd worden.”

Vorig jaar kwam volgens cijfers van het ministerie nog zo’n 33% van de ruwe aardolie die Nederland importeert uit Rusland. Vanaf 5 februari 2023 geldt een totaalverbod op alle Russische aardolieproducten, dus ook benzine en diesel. Het kabinet rekent op hoge olieprijzen als gevolg van deze sancties. Er worden geen acute tekorten voor diesel of olie verwacht.

Ook wordt het crisisplan voor olie geactualiseerd. Dit crisisplan treedt in werking als er onverhoopt toch tekorten ontstaan, en richt zich op het beheersen van olie- of dieseltekorten bij vitale processen en geeft inzicht in onder meer de maatschappelijke effecten. EZK: “De oliemarkt heeft een sterker internationaal karakter dan gas en elektra en is niet gereguleerd. Dat beperkt de mogelijkheden om een eventuele crisissituatie te beheersen. Daartegenover staat dat de oliemarkt zeer wendbaar is, onder meer vanwege de vele leveranciers. Hiermee is de oliemarkt beter in staat de tekorten op te vangen.”

Sla ingesloten LocalFocus-inhoud over
Ingesloten LocalFocus-inhoud overgeslagen

Steenkool

Het einde van de dalende trend op de steenkoolmarkt is veel prominenter dan op de gasmarkt, maar heeft voor een belangrijk deel wel dezelfde oorzaak. De temperaturen gaan in grote delen van Europa naar beneden. Hierdoor neemt de vraag naar verwarmingsbrandstof toe en dit is ook prijsopdrijvend voor steenkool. De prijsstijgingen komen na weken van neergaande prijzen. Uit Zuid-Afrika komt prijsdrukkend nieuws, meldt Bloomberg: de export van deze belangrijke producent zou later deze week weer omgaan gaan, volgend op enkele beperkingen eerder deze maand.

Sla ingesloten LocalFocus-inhoud over
Ingesloten LocalFocus-inhoud overgeslagen

CO₂

Ook de CO₂-markt reageert op de nieuwe weerstijdingen. Lagere temperaturen zorgen over het algemeen voor een stijgend verbruik van fossiele brandstoffen, en dus voor meer CO₂-uitstoot, maar dit effect wordt deels teniet gedaan door de harde wind, die fossiele centrales uit de markt drukt. De economische vooruitzichten spelen ook een prijsdrukkende rol.

De CO₂-markt stelt zich bovendien afwachtend op, aangezien in de Europese politiek gesproken wordt over hervormingen van het emissiehandelssysteem. De klimaattop in Egypte zorgt vooralsnog niet voor bekendmakingen die binnen het ETS tot reactie leiden.

Sla ingesloten LocalFocus-inhoud over
Ingesloten LocalFocus-inhoud overgeslagen

Elektriciteit

Het convertorstation van de Cobra-kabel aan Nederlandse zijde. Er is een technische fout in de kabel ontstaan aan Deense kant. Volgens Tennet ligt de fout bij een kabelverbinding. (Foto: Tennet)

De Cobra-kabel, die het Nederlandse stroomnet verbindt met dat van Denemarken, is uitgevallen. Er is een technische fout in de kabel ontstaan aan Deense kant. Volgens Tennet ligt de fout bij een kabelverbinding, dus een punt waar twee kabeldelen aan elkaar zijn gemaakt. De 700 MW-verbinding is in elk geval tot het einde van dit jaar buiten gebruik. Een marktdeelnemer noemt de timing zeer ongelukkig, aangezien het momenteel erg hard waait in Denemarken, en Nederland nu dus niet direct kan profiteren van die overvloed aan windstroom. Alle drie de zeekabels die Nederland verbinden met Denemarken, Noorwegen en Groot-Brittannië hebben dit jaar met uitval te maken. Voor de markt zijn deze incidenten lastig in te prijzen.

De marktsituatie voor kolencentrales is flink verbeterd. Gascentrales staan bij de huidige prijsniveaus hoger in de zogenoemde merit order, wat betekent dat ze minder (of zelfs niet) winstgevend zijn in vergelijking met de kolenstokers.

De situatie in Frankrijk blijft de markt bezig houden, zij het dat de zorgen getuige de prijsvorming minder groot zijn dan eerder dit jaar. De zorgen betreffen het nucleaire park, waar corrosieproblematiek en onderhoudsproblemen zorgen voor verminderde beschikbaarheid van veel reactoren. De recente aankondiging dat veel van de problemen waren opgelost en de beschikbaarheid van kerncentrales snel zou groeien, blijft vooralsnog een loze belofte.

Het koude weer drukt momenteel een stempel op de elektriciteitsmarkten in Europa, hoewel de aanhoudende wind een dempende factor is. De ontwikkeling van het weer richting december is nog onzeker.

Sla ingesloten LocalFocus-inhoud over
Ingesloten LocalFocus-inhoud overgeslagen
Sla ingesloten LocalFocus-inhoud over
Ingesloten LocalFocus-inhoud overgeslagen