Direct naar inhoud

TNO ‘wilde geen alarmerend beeld schetsen gasvoorziening’ — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 4 oktober 2017

Er zijn vooralsnog geen extra stikstofvoorzieningen nodig voor de conversie van hoog- naar laagcalorisch gas en dat Nederland binnen afzienbare tijd netto-importeur van aardgas wordt hoeft geen probleem te zijn. Dat is de strekking van een brief van TNO aan minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) naar aanleiding van ophef over een recent rapport van het onderzoeksinstituut.

Eind augustus publiceerde TNO de white paper ‘Van exporteur naar importeur – de verander(en)de rol van aardgas in Nederland’. Daarin werd onder meer gesteld dat Nederland wel eens eerder dan tot nu toe wordt aangenomen netto aardgasimporteur zou kunnen zijn.

Dat rapport kwam TNO op kritiek te staan van Gasunie, dat stelde dat TNO een onjuist beeld schetste van de situatie. Zo werd er teveel nadruk gelegd op het ‘doemscenario’. En er werd een beeld neergezet alsof het ernstig zou zijn als Nederland importeur werd. Maar dat is niet ernstig, vindt Gasunie: “De suggestie dat er nu sprake zou zijn van ‘het betreden van onbekend terrein’, het naderen van ‘een kritiek punt’, waar met ‘adaptief beleid’ dringend iets aan gedaan moet worden is dus niet goed te begrijpen. Dankzij de in de afgelopen jaren ontwikkelde infrastructuur zijn de internationale stromen al lang op gang.”

“‘Enerzijds is de keuze voor het omzetten van alle huishoudelijke installaties naar hoogcalorisch gas. Anderzijds is er de mogelijkheid om nieuwe stikstoffabrieken te bouwen voor de productie van pseudo-Groningen gas.'”

Een van de passages in het rapport die stof deden opwaaien

Ook over de passage in het rapport over vraag en aanbod van laagcalorisch gas was Gasunie niet te spreken. Daarin werd de suggestie gewekt (in ieder geval voor de niet zeer goed oplettende lezer) dat de vraag op korte termijn het aanbod zal overstijgen. En aangezien laagcalorisch aardgas niet geïmporteerd kan worden, zal het nodig zijn om ofwel te investeren in stikstofbijmenginstallaties, die van hoog- laagcalorisch gas maken, ofwel in ombouw van huishoudelijke gastoestellen, zodat ze gebruik kunnen maken van hoogcalorisch gas.

Maar volgens Gasunie is dit niet het geval. De landelijke gasnetbeheerder verwacht dat de markt voor laagcalorisch gas nog tot 2030 kan worden beleverd zonder investeringen in extra stikstofcapaciteit.

De Tweede Kamer wilde het fijne weten van de zaak en vroeg begin september een dertigledendebat aan. Ook werd minister Kamp gevraagd een reactie te geven op het rapport van TNO. Deze dinsdag kwam die reactie van Kamp, vergezeld van een brief van TNO aan het ministerie, waar ingegaan wordt “op enkele reacties die het rapport in onder meer media en de Tweede Kamer heeft opgeroepen”.

Alarmistisch had TNO niet willen zijn, staat er in de brief. “TNO gebruikt […] de term ‘importafhankelijkheid’ zonder daarbij de bedoeling te hebben dat per definitie als een alarmerende situatie te beschouwen. Immers: de meeste landen zijn importafhankelijk.”

En ten aanzien van de behoefte aan laagcalorisch gas: “Additionele stikstofinstallaties of ombouw van huishoudens zijn in deze situaties [bij een productieplafond van 21,6 mrd kuub per jaar en bij een jaarlijkse afname van 2 mrd kuub, red.] niet nodig.” En “TNO wil geen relatie leggen tussen de onderzochte scenario’s met betrekking tot importafhankelijkheid en de mogelijke noodzaak voor additionele stikstof-conversiecapaciteit.” Toch blijft overeind staan, zegt TNO, dat hierover nadenken geen kwaad kan “omdat de bouw en inzet van een extra stikstof-conversiefabriek na besluitvorming zo’n 4 tot 5 jaar kost”.

Zuidbroek
Het onderwerp ligt gevoelig, omdat minister Kamp eerder juist besloten had om investeringen in een uitbreiding van de stikstofinstallatie in Zuidbroek uit te stellen. Duitsland, België en Frankrijk hebben immers verregaande plannen om huishoudelijke gastoestellen wél om te bouwen en dat alleen al zou tot een jaarlijkse vraagafname naar laagcalorisch gas van 2 mrd kuub leiden. Het laagcalorisch gas dat zodoende niet geëxporteerd wordt, kan op de Nederlandse markt worden ingezet. Kamp stelt in zijn brief: “Het is aan een volgend kabinet om in dit verband te beslissen over de noodzaak van de bouw van een nieuwe stikstofinstallatie bij Zuidbroek.”

En ombouw van toestellen in Nederland heeft al helemaal niet de voorkeur, zegt Kamp in zijn Kamerbrief. “Het kabinet heeft in de Energieagenda toegelicht dat zij dit geen aantrekkelijke optie vindt. Niet alleen zijn de kosten die hiermee gepaard gaan erg hoog, het past ook niet bij de ambitie om aardgas in de gebouwde omgeving uiteindelijk uit te faseren.”

In het rapport geeft TNO aan dat deze optie inderdaad kostbaar is, maar er wordt niet beweerd dat het daarom ook onverstandig is. Dat zet TNO nu recht: “TNO is het ermee eens dat grootschalige ombouw van toestellen van laagcalorisch naar hoogcalorisch gas op dit moment geen voor de hand liggende optie is. In toelichtingen op de white paper heeft TNO dat ook steeds genoemd als een, in het kader van de ambitie om zo snel mogelijk aardgas-vrij te worden, weinig aantrekkelijke en verstandige optie.”

Het dertigledendebat in de Tweede Kamer over de kwestie vindt komende donderdagmiddag plaats.