Direct naar inhoud

Toezichthouder: “Geen gezondheidsrisico’s door kwik in Gronings aardgas” — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 12 juni 2023

Nederlandse huishoudens hebben geen gezondheidsrisico’s gelopen door de aanwezigheid van kwik in Gronings aardgas. Dat concludeert het Staatstoezicht op de Mijnen (SODM) na onderzoek. Hoewel er door te koken op Gronings gas wel kwik in de lucht terecht kwam, blijven de waarden ruim onder gezondheidsnormen.

In het kort

Kwikgehalte in de lucht bij stoken Gronings gas blijft onder grenswaarden concludeert toezichthouder SodM na onderzoek RIVM.

Vorig jaar lekten documenten uit waaruit blijkt dat de hoeveelheid kwik in het Groningse aardgas veel hoger is dan werd gedacht.

Het SodM betreurt het dat NAM en Gasunie in 2014 de toezichthouder niet informeerden en bepleit specifieke norm voor kwik in gas.

De aanleiding voor het onderzoek was het uitlekken van de notulen van de Maatschap Groningen, het vehikel waarin Shell, ExxonMobil en de staat het Groningenveld uitbaten. Uit de vergaderverslagen blijkt dat er tussen 2012 en 2014 grote zorgen leefden over onverwacht hoge kwikconcentraties in het aardgas en het leidingennet van Gasunie. Bovendien zou het terugbrengen van deze concentraties investeringen tot €2 mrd vergen. Te lezen valt dat dergelijke investeringen niet werden gepleegd omdat uit eigen onderzoek zou blijken dat er geen sprake is van gezondheidsrisico’s.

Een gaswinningslocatie van de NAM in het Groningse Kolham. (Foto: Venema Media/ANP)

Door het uitlekken van de notulen besloot het SODM tien jaar later het onderzoek van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) tegen het licht te houden. NAM en Gasunie werden gesommeerd om onderzoeksresultaten over te dragen aan de toezichthouder. Deze schakelde op zijn beurt het RIVM in, dat onderzoek deed naar het door het gasbedrijf ontwikkelde model.

Het onderzoeksinstituut stelt dat het grootste risico zou zitten bij huishoudens waar de gasgestookte waterboiler in de keuken is gemonteerd, omdat naast het gasfornuis er dan een tweede bron van kwikemissie in de keuken zit. Maar uit de analyse van het RIVM blijkt dat, zelfs in dat scenario, geen gezondheidsrisico’s te verwachten zijn.

Kwik zit van nature in aardgas. Door het aardgas na winning te koelen en te filteren wordt het grootste deel van het kwik verwijderd. Toch zijn de in het aardgas achtergebleven concentraties hoger dan gedacht. Hoewel door de versnelde sluiting van het veld het Groningengas op dit moment nauwelijks meer gebruikt wordt, was dit rond 2012 nog wel het geval. In een reactie schrijven Gasunie en NAM blij te zijn met de onderzoeksresultaten van het SODM.

Toezichthouder niet geïnformeerd

Opvallend is dat NAM en Gasunie in 2014 besloten de toezichthouder niet te informeren en zelf onderzoek te doen naar de kwestie. Uit documenten vrijgegeven op basis van de Wet Open Overheid blijkt dat kwikmetingen, ‘in verband met het vertrouwelijke karakter van het project’, zelfs bij NAM-medewerkers thuis plaatsvonden.

Francine Kiewiet de Jonge, directeur gasnetten bij het SODM, zegt in gesprek met deze krant het “jammer” te vinden dat NAM en Gasunie er destijds niet voor kozen om de toezichthouder te informeren. “Het is een gevaarlijke stof. Je kunt dan zeggen dat er geen norm voor is en dat we het dus niet melden. Maar ik vind dat helemaal niet passen in de huidige tijd”, aldus de toezichthouder.

Nieuwe regelgeving

Hoewel er in Nederland wel regels zijn rondom de kwaliteit van het aardgas, constateert het SODM nu dat die regels met name gericht zijn op veiligheids- en kwaliteitsaspecten. Normen voor gezondheidseffecten bij mensen thuis ontbreken. De toezichthouder wil daarom dat de regels worden aangepast.

Kiewiet de Jonge: “In de energietransitie zal het vaker voorkomen dat andere gassen worden toegevoegd aan het aardgas. Bijvoorbeeld bij groen gas is dit het geval. SODM adviseert daarom de minister van Klimaat en Energie om de veiligheidseisen voor gaskwaliteit zó te stellen dat ook de gezondheid goed wordt beschermd.”