Direct naar inhoud

OPINIE Road is dood. Wat is de toekomst van CO2-opslag? — artikel bevat een betaalmuur

Dit artikel heeft een betaalde toegangsblokkering, wat betekent dat een deel van de inhoud pas kan worden gelezen als u bent ingelogd en een geldig abonnement heeft.

Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 14 juli 2017

Na tien jaar praten kwam er onlangs een einde aan de plannen voor CO2-afvang en opslag bij een kolencentrale in Rotterdam. Andere projecten met CO2 steken nu de kop op en vragen om aandacht. Maar helpt CO2-opslag wel bij het bereiken van het uiteindelijke doel? Dat doel is uiteindelijk een einde aan het gebruik van fossiele brandstoffen, betoogt Willem Wiskerke, campagneleider klimaat en energie bij Greenpeace Nederland.

Engie en Uniper besloten onlangs om de stekker uit het Road CO2-opslagproject te halen. Dit project had voor een periode van twee jaar 15% van de CO2 van de kolencentrale van Uniper op de Maasvlakte moeten opslaan. Een opmerkelijke timing, gezien de kabinetsformatie en de roep uit de samenleving om de kolencentrales te sluiten. Naast bijstook van biomassa en aansluiting op de warmterotonde was dit de laatste reddingsboei om sluiting te voorkomen. En die is nu weg. Eerder al ging aansluiting op de warmterotonde van tafel, en de eigenaren van kolencentrales hebben een brief van minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) op zak waarin staat dat ze bij sluiting geen recht meer hebben op SDE+-subsidie en geen aanspraak kunnen maken op compensatie van investeringen die ze hebben gedaan in bijstook van biomassa.

2017-07-14 willem wiskerke.png
Willem Wiskerke<br>(Foto: Greenpeace)

Greenpeace riep jaren geleden al dat Road een verkooptruc was om de bouw van nieuwe kolencentrales er bij de politiek doorheen te krijgen, maar toch zijn we niet blij dat Road van tafel is. Wel verontwaardigd: Hoe kan het dat deze bedrijven de politiek jarenlang in het ootje hebben genomen? CO2-opslag koppelen aan kolencentrales heeft om meerdere redenen geen zin: De snelle groei van energie uit wind en zon zorgt ervoor dat het aantal draaiuren van kolencentrales alleen maar af gaat nemen, want kolencentrales kunnen daar niet mee concurreren. Gevolg: CO2-opslag wordt nog duurder, want de voorinvestering moet over minder draaiuren worden terugverdiend. Bij stijgende prijzen voor CO2-uitstoot zullen gascentrales het eerder overnemen van kolencentrales dan dat kolencentrales met CO2-opslag ooit rendabel worden. Met andere woorden: kolencentrales met CO2-opslag zijn alleen rendabel met een blijvend subsidie-infuus. Dat wil niemand.

De vraag is: speelt CO2-opslag dan nog wel een rol bij het vergroenen van onze economie?

Het berekende vorig jaar dat Nederland de uitstoot van CO2 uiterlijk in 2035 naar nul moet hebben gebracht om in lijn te zijn met het Klimaatakkoord van Parijs. Dus er moet wel snel wat gebeuren. Vooral op korte termijn moet de uitstoot omlaag waar het kan, om zo ruimte te scheppen voor sectoren waar het lastiger is om helemaal tot nul uitstoot van CO2 te komen.

Maar CO2-opslag rol je niet zomaar even uit. Voor de komende jaren biedt het dus geen soelaas. Zeer waarschijnlijk is CO2-opslag wel tijdelijk nodig bij de zware industrie voor de middellange termijn, maar de vraag is hoe dat nu vorm te geven zonder dat die industrie achterover gaat leunen en de noodzakelijke transformatie naar een koolstofloze energievoorziening niet, of te laat, inzet. De ervaring met Road stemt wat dat betreft weinig hoopvol.

Ondertussen wint het haven-industriële cluster er geen doekjes om. De Haven Rotterdam, Shell en andere grote spelers pleiten voor een flinke subsidiepot voor een CO2-leidingnetwerk en CO2-opslag bij de zware industrie, waarbij de CO2 ook deels weer gebruikt zou moeten worden als grondstof voor andere toepassingen, zoals in de glastuinbouw. Een ‘CO2 Smart Grid’ wordt het genoemd, maar smart voor het klimaat is het niet om fossiele CO2 eerst af te vangen om het vervolgens een kas in te pompen waar het grotendeels weer de lucht in gaat. Het is vooral verplaatsen van het probleem. De glastuinbouw is zelf ook niet gebaat bij dit soort plannen, want de eigen doelstelling om klimaatneutraal te worden is onhaalbaar met het gebruik van fossiele CO2. Daar moeten de tuinders juist vanaf.

Voor we het weten zetten we alle kaarten op het tijdelijk opslaan van CO2, een end-of-pipe-technologie, zonder dat het probleem bij de wortel wordt aangepakt: afbouwen en uiteindelijk stoppen met het gebruik van fossiele brandstoffen. Een oplossing kan liggen in de financiering. Zolang de vervuiler betaalt voor het opslaan van CO2 is dat alleen maar een prikkel om het probleem bij de bron aan te pakken en over te schakelen op schone energiebronnen. Krijgt de vervuiler CO2-opslag in de schoot geworpen dan zal de zware industrie geen structurele verandering inzetten, wordt CO2 opgeslagen totdat de opslagvelden vol zijn en lopen we over pakweg twintig jaar tegen een grote muur op.

Willem Wiskerke is campagneleider klimaat en energie bij Greenpeace Nederland.